(Ca ngợi sự nhàn rỗi)
| Can idleness make us more productive, happier, and even more civilized? | Liệu nhàn rỗi có thực sự khiến chúng ta làm việc hiệu quả hơn, sống hạnh phúc hơn, và thậm chí trở nên văn minh hơn? |
| In this article, the author, philosopher and logician Bertrand Russell, challenges the deeply rooted belief that hard work is inherently virtuous, arguing instead that excessive work is a historical and social construct. | Trong bài viết này, triết gia và nhà logic học Bertrand Russell đặt dấu hỏi đối với quan niệm đã ăn sâu vào suy nghĩ của nhiều người rằng làm việc chăm chỉ tự nó là một đức tính. Ông cho rằng việc con người ngày nay phải làm việc quá nhiều không phải là điều tất yếu, mà là kết quả của những hoàn cảnh lịch sử và các quan niệm xã hội được hình thành qua nhiều thế kỷ. |
| He contends that modern technological progress makes significantly shorter working hours both possible and desirable, and that a fairer distribution of leisure would foster creativity, happiness, education, and the advancement of civilization rather than undermine it. | Theo Russell, nhờ sự phát triển của công nghệ hiện đại, việc rút ngắn đáng kể thời gian làm việc không chỉ hoàn toàn khả thi mà còn là điều nên hướng tới. Ông tin rằng nếu mọi người được hưởng nhiều thời gian nhàn rỗi hơn một cách công bằng, xã hội sẽ có thêm sáng tạo, hạnh phúc, tri thức và những bước tiến về văn minh, thay vì phải đánh đổi tất cả chỉ để làm việc nhiều hơn. |
| Original article (written in English) | Bản dịch của bài báo (sang tiếng Việt) |
| I | I |
| Like most of my generation, I was brought up on the saying “Satan finds some mischief still for idle hands to do.” Being a highly virtuous child, I believed all that I was told and acquired a conscience which has kept me working hard down to the present moment. | Giống như hầu hết những người cùng thế hệ với mình, từ nhỏ tôi đã được dạy rằng: “Nhàn cư vi bất thiện.” Tôi vốn là một đứa trẻ rất ngoan, nên người lớn nói gì cũng tin. Vì thế, tôi đã hình thành một lương tâm luôn thôi thúc mình phải chăm chỉ làm việc, và nó vẫn theo tôi cho đến tận bây giờ. |
| But although my conscience has controlled my actions, my opinions have undergone a revolution. I think that there is far too much work done in the world, that immense harm is caused by the belief that work is virtuous, and that what needs to be preached in modern industrial countries is quite different from what always has been preached. | Thế nhưng, dù lương tâm ấy vẫn luôn chi phối cách tôi sống, thì quan điểm của tôi về lao động đã thay đổi hoàn toàn. Tôi cho rằng con người ngày nay làm việc quá nhiều. Tôi cũng tin rằng niềm tin cho rằng lao động tự thân là một đức tính đã gây ra vô số tác hại. Điều mà các quốc gia công nghiệp hiện đại cần được khuyến khích không phải là những điều mà người ta vẫn rao giảng bấy lâu nay, mà gần như là điều ngược lại. |
| Every one knows the story of the traveler in Naples who saw twelve beggars lying in the sun (it was before the days of Mussolini), and offered a lira to the laziest of them. Eleven of them jumped up to claim it, so he gave it to the twelfth. This traveler was on the right lines. | Có lẽ nhiều người đã từng nghe câu chuyện về một du khách đến thành phố Naples. Ông nhìn thấy mười hai người ăn xin đang nằm phơi nắng (đó là thời kỳ trước Mussolini) và nói sẽ thưởng một đồng lira cho người lười nhất trong số họ. Mười một người lập tức bật dậy để nhận tiền, còn người thứ mười hai vẫn nằm yên. Thế là ông trao đồng tiền ấy cho người cuối cùng. Theo tôi, vị du khách ấy mới là người hiểu chuyện. |
| But in countries which do not enjoy Mediterranean sunshine idleness is more difficult, and a great public propaganda will be required to inaugurate it. I hope that after reading the following pages, the leaders of the Y. M. C. A. will start a campaign to induce good young men to do nothing. If so, I shall not have lived in vain. | Tất nhiên, ở những đất nước không được hưởng ánh nắng Địa Trung Hải thì sống nhàn còn khó hơn nhiều. Muốn cổ vũ cho sự nhàn rỗi ở những nơi ấy có lẽ phải cần đến cả một chiến dịch tuyên truyền quy mô lớn. Tôi chỉ hy vọng rằng, sau khi đọc những trang tiếp theo, các vị lãnh đạo của Hội Thanh niên Cơ Đốc (Y.M.C.A.) sẽ phát động một chiến dịch kêu gọi những chàng trai ngoan ngoãn… đừng làm gì cả. Nếu điều đó thực sự xảy ra, thì tôi có thể yên tâm rằng mình đã không sống và viết một cách vô ích. |
| Before advancing my own arguments for laziness, I must dispose of one which I cannot accept. | Trước khi đưa ra những lý lẽ của mình để bênh vực sự nhàn rỗi, tôi muốn phản bác một quan điểm mà bản thân hoàn toàn không đồng tình. |
| Whenever a person who already has enough to live on proposes to engage in some everyday kind of job, such as school-teaching or typing, he or she is told that such conduct takes the bread out of other people’s mouths, and is, therefore, wicked. | Thỉnh thoảng, khi một người vốn đã đủ sống muốn làm một công việc bình thường nào đó, chẳng hạn như đi dạy học hay đánh máy thuê, người ta sẽ bảo rằng làm như vậy là “cướp miếng cơm của người khác”, và vì thế là sai. |
| If this argument were valid, it would only be necessary for us all to be idle in order that we should all have our mouths full of bread. What people who say such things forget is that what a man earns he usually spends, and in spending he gives employment. As long as a man spends his income he puts just as much bread into people’s mouths in spending as he takes out of other people’s mouths in earning. | Nếu lập luận ấy đúng, thì chỉ cần tất cả chúng ta đều ngừng làm việc là ai cũng sẽ có cơm ăn. Điều mà những người nói như vậy thường quên mất là: kiếm được tiền thì rồi cũng sẽ tiêu tiền. Và khi một người tiêu tiền, họ đang tạo ra công ăn việc làm cho người khác. Chừng nào một người còn dùng thu nhập của mình để chi tiêu, thì họ cũng đang đưa “miếng cơm” vào miệng người khác nhiều chẳng kém gì lúc họ kiếm ra số tiền ấy. |
| The real villain, from this point of view, is the man who saves. If he merely puts his savings in a stocking, like the proverbial French peasant, it is obvious that they do not give employment. If he invests his savings the matter is less obvious, and different cases arise. | Nhìn từ góc độ đó, “thủ phạm” thực sự lại là những người chỉ biết tích cóp. Nếu họ chỉ cất tiền tiết kiệm vào một chiếc tất, giống như hình ảnh ông lão nông dân Pháp keo kiệt trong những câu chuyện ngụ ngôn, thì rõ ràng số tiền ấy chẳng tạo ra việc làm cho bất kỳ ai. Còn nếu họ đem tiền đi đầu tư thì câu chuyện sẽ phức tạp hơn nhiều, bởi khi đó sẽ có những trường hợp khác nhau cần phải xem xét. |
| One of the commonest things to do with savings is to lend them to some government. In view of the fact that the bulk of the expenditure of most civilized governments consists in payments for past wars and preparation for future wars, the man who lends his money to a government is in the same position as the bad men in Shakespeare who hire murderers. The net result of the man’s economical habits is to increase the armed forces of the State to which he lends his savings. Obviously it would be better if he spent the money, even if he spent it on drink or gambling. | Một trong những cách phổ biến nhất để sử dụng tiền tiết kiệm là cho chính phủ vay, chẳng hạn bằng cách mua trái phiếu. Nhưng nếu nhìn vào thực tế rằng phần lớn ngân sách của nhiều quốc gia văn minh được dùng để trả chi phí cho những cuộc chiến đã qua, hoặc chuẩn bị cho những cuộc chiến sắp tới, thì người đem tiền cho chính phủ vay chẳng khác nào những kẻ trong các vở kịch của Shakespeare, chuyên bỏ tiền thuê sát thủ đi giết người. Xét cho cùng, kết quả của thói quen sống tiết kiệm ấy chỉ là làm gia tăng sức mạnh quân sự của chính quốc gia mà anh ta đã cho vay tiền. Rõ ràng sẽ tốt hơn nếu anh ta đem số tiền ấy đi tiêu, kể cả là tiêu vào rượu chè hay cờ bạc. |
| But, I shall be told, the case is quite different when savings are invested in industrial enterprises. When such enterprises succeed and produce something useful this may be conceded. In these days, however, no one will deny that most enterprises fail. That means that a large amount of human labor, which might have been devoted to producing something which could be enjoyed, was expended on producing machines which, when produced, lay idle and did no good to anyone. | Nhưng rồi sẽ có người nói với tôi rằng: mọi chuyện sẽ khác nếu tiền tiết kiệm được đem đi đầu tư vào các doanh nghiệp sản xuất. Điều đó có thể đúng, nếu những doanh nghiệp ấy thành công và tạo ra những sản phẩm thực sự hữu ích. Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, chẳng ai có thể phủ nhận rằng phần lớn các doanh nghiệp đều thất bại. Điều đó có nghĩa là một lượng lớn sức lao động của con người – vốn có thể được dùng để tạo ra những thứ mang lại niềm vui và giá trị cho cuộc sống – lại bị tiêu tốn vào việc chế tạo những cỗ máy mà sau khi hoàn thành thì nằm im một chỗ, chẳng đem lại lợi ích gì cho ai. |
| The man who invests his savings in a concern that goes bankrupt is, therefore, injuring others as well as himself. If he spent his money, say, in giving parties for his friends, they (we may hope) would get pleasure, and so would all those on whom he spent money, such as the butcher, the baker, and the bootlegger. | Vì vậy, người đem tiền tiết kiệm đầu tư vào một doanh nghiệp, rồi doanh nghiệp ấy phá sản, không chỉ làm hại bản thân mình, mà còn làm hại cả những người khác. Nếu thay vì đầu tư, anh ta dùng số tiền đó để mở tiệc chiêu đãi bạn bè, thì họ (hy vọng là vậy) sẽ có những giờ phút vui vẻ, và tất cả những người nhận được tiền từ khoản chi tiêu ấy – như anh hàng thịt, anh thợ làm bánh hay người bán rượu lậu – cũng sẽ được hưởng lợi. |
| But if he spends it (let us say) upon laying down rails for surface cars in some place where surface cars turn out to be not wanted, he has diverted a mass of labor into channels where it gives pleasure to no one. Nevertheless, when he becomes poor through the failure of his investment he will be regarded as a victim of undeserved misfortune, whereas the gay spendthrift, who has spent his money philanthropically, will be despised as a fool and a frivolous person. | Nhưng nếu (giả sử) anh ta đem số tiền ấy đi xây đường ray cho xe điện mặt đất ở một nơi mà sau này hóa ra chẳng ai có nhu cầu sử dụng xe điện, thì anh ta đã điều hướng một khối lượng lớn sức lao động của con người vào một công việc không mang lại niềm vui hay lợi ích cho bất kỳ ai. Thế nhưng, khi trở nên trắng tay vì khoản đầu tư thất bại đó, anh ta vẫn sẽ được nhìn nhận như một nạn nhân của số phận, còn người vui vẻ tiêu sạch tiền của mình theo cách mang lại niềm vui cho người khác thì lại bị xem là một kẻ ngốc và sống quá phù phiếm. |
| All this is only preliminary. I want to say, in all seriousness, that a great deal of harm is being done in the modern world by the belief in the virtuousness of work, and that the road to happiness and prosperity lies in an organized diminution of work. | Tất cả những điều tôi vừa trình bày mới chỉ là phần mở đầu. Điều tôi thực sự muốn nói, và tôi hoàn toàn nghiêm túc khi nói điều này, là: cái niềm tin cho rằng “lao động tự thân nó đã là một đức tính tốt đẹp” đang gây ra vô vàn tác hại cho thế giới hiện đại. Và con đường dẫn đến hạnh phúc, cũng như thịnh vượng, nằm ở việc GIẢM BỚT THỜI GIAN LAO ĐỘNG một cách có tổ chức và hợp lý. |
| First of all: what is work? | Trước hết, hãy thử hỏi: lao động là gì? |
| Work is of two kinds: first, altering the position of matter at or near the earth’s surface relatively to other such matter; second, telling other people to do so. | Theo tôi, lao động có hai loại. Loại thứ nhất là tác động lên vật chất – tức là di chuyển hoặc thay đổi vị trí của một vật nào đó trên hoặc gần bề mặt Trái Đất so với những vật khác. Loại thứ hai là bảo người khác làm việc đó. |
| The first kind is unpleasant and ill paid; the second is pleasant and highly paid. | Loại thứ nhất thì vất vả, lương thấp. Loại thứ hai thì nhàn hơn và thu nhập lại cao hơn nhiều. |
| The second kind is capable of indefinite extension: there are not only those who give orders but those who give advice as to what orders should be given. | Điều thú vị là loại thứ hai gần như có thể mở rộng vô hạn. Không chỉ có những người ra lệnh, mà còn có cả những người chuyên tư vấn xem nên ra lệnh như thế nào. |
| Usually two opposite kinds of advice are given simultaneously by two different bodies of men; this is called politics. The skill required for this kind of work is not knowledge of the subjects as to which advice is given, but knowledge of the art of persuasive speaking and writing, i.e. of advertising. | Thông thường, sẽ có hai nhóm người cùng lúc đưa ra hai lời khuyên hoàn toàn trái ngược nhau. Người ta gọi đó là chính trị. Điều cần có để làm kiểu công việc này không phải là kiến thức về lĩnh vực mà người ta đang đưa ra lời khuyên, mà là khả năng nói và viết sao cho thuyết phục người khác – hay nói cách khác, chính là nghệ thuật quảng cáo. |
| Throughout Europe, though not in America, there is a third class of men, more respected than either of the classes of workers. These are men who, through ownership of land, are able to make others pay for the privilege of being allowed to exist and to work. | Khắp châu Âu, dù không phải ở Mỹ, còn tồn tại một nhóm người thứ ba, thậm chí còn được xã hội kính trọng hơn cả hai nhóm lao động kể trên. Đó là những người sở hữu đất đai và, nhờ quyền sở hữu ấy, có thể buộc người khác phải trả tiền chỉ để được phép tồn tại và làm việc. |
| These landowners are idle, and I might, therefore, be expected to praise them. Unfortunately, their idleness is rendered possible only by the industry of others; indeed their desire for comfortable idleness is historically the source of the whole gospel of work. The last thing they have ever wished is that others should follow their example. | Những địa chủ này chẳng phải lao động gì cả, nên có lẽ nhiều người sẽ nghĩ rằng tôi sẽ hết lời ca ngợi họ. Tiếc thay, sự nhàn rỗi của họ chỉ có được nhờ sự chăm chỉ của người khác. Thực ra, chính khát vọng được sống nhàn hạ, sung sướng của họ mới là nguồn gốc lịch sử của cả một hệ tư tưởng tôn thờ lao động. Và chắc chắn họ chẳng hề muốn người khác cũng được sống nhàn rỗi như mình. |
| From the beginning of civilization until the industrial revolution a man could, as a rule, produce by hard work little more than was required for the subsistence of himself and his family, although his wife worked at least as hard and his children added their labor as soon as they were old enough to do so. | Từ buổi đầu của nền văn minh cho đến trước Cách mạng Công nghiệp, nhìn chung một người dù có làm việc chăm chỉ đến đâu cũng chỉ tạo ra được nhiều hơn đôi chút so với mức đủ để nuôi sống bản thân và gia đình. Trong khi đó, vợ anh ta cũng phải làm lụng vất vả không kém, còn con cái thì lao động ngay khi vừa đủ lớn. |
| The small surplus above bare necessaries was not left to those who produced it, but was appropriated by priests and warriors. In times of famine there was no surplus; the warriors and priests, however, still secured as much as at other times, with the result that many of the workers died of hunger. | Phần của cải ít ỏi vượt trên mức đủ sống ấy không thuộc về những người làm ra nó, mà bị tầng lớp tu sĩ và giới võ sĩ chiếm lấy. Mỗi khi nạn đói xảy ra, khoản dư ấy sẽ không còn nữa. Thế nhưng, các tu sĩ và võ sĩ vẫn đảm bảo mình nhận được phần không khác gì những năm bình thường, và kết quả là rất nhiều người lao động chết vì đói. |
| This system persisted in Russia until 1917, and still persists in the East; in England, in spite of the Industrial Revolution, it remained in full force throughout the Napoleonic wars, and until a hundred years ago, when the new class of manufacturers acquired power. In America the system came to an end with the Revolution, except in the South, where it persisted until the Civil War. | Hệ thống này tồn tại ở Nga cho đến năm 1917, và ở phương Đông thì đến nay vẫn còn. Tại Anh, bất chấp Cách mạng Công nghiệp, nó vẫn tồn tại gần như nguyên vẹn suốt thời kỳ Chiến tranh Napoleon, và chỉ thực sự chấm dứt khoảng một trăm năm trước, khi tầng lớp các nhà công nghiệp mới giành được quyền lực. Còn ở Mỹ, hệ thống ấy kết thúc sau Cách mạng Mỹ, ngoại trừ miền Nam, nơi nó vẫn tồn tại cho đến tận Nội chiến. |
| A system which lasted so long and ended so recently has naturally left a profound impression upon men’s thoughts and opinions. Much that we take for granted about the desirability of work is derived from this system and, being pre-industrial, is not adapted to the modern world. | Một hệ thống tồn tại lâu đến vậy, và mới chỉ chấm dứt cách đây không lâu, thì dĩ nhiên phải để lại dấu ấn rất sâu đậm trong cách con người suy nghĩ. Rất nhiều điều mà chúng ta mặc nhiên cho là đúng về giá trị của lao động thực ra đều bắt nguồn từ hệ thống ấy. Và vì nó được hình thành từ thời kỳ tiền công nghiệp, nên nó không còn phù hợp với thế giới hiện đại nữa. |
| Modern technic has made it possible for leisure, within limits, to be not the prerogative of small privileged classes, but a right evenly distributed throughout the community. | Công nghệ hiện đại đã mở ra khả năng để thời gian nhàn rỗi, trong chừng mực nhất định, không còn là đặc quyền của một nhóm thiểu số được ưu ái, mà trở thành một quyền lợi được phân chia công bằng cho mọi người trong xã hội. |
| The morality of work is the morality of slaves, and the modern world has no need of slavery. | Đạo đức tôn thờ lao động thực chất là đạo đức của chế độ nô lệ. Và thế giới hiện đại không còn cần đến chế độ nô lệ nữa. |
| It is obvious that, in primitive communities, peasants, left to themselves, would not have parted with the slender surplus upon which the warriors and priests subsisted, but would have either produced less or consumed more. | Rõ ràng là trong các xã hội nguyên thủy, nếu được tự quyết, người nông dân sẽ không đời nào tự nguyện nhường phần của cải ít ỏi dư ra sau khi đủ sống để nuôi tầng lớp võ sĩ và tu sĩ. Họ hoặc sẽ làm ít đi, hoặc sẽ giữ lại để chính mình tiêu dùng nhiều hơn. |
| At first sheer force compelled them to produce and part with the surplus. Gradually, however, it was found possible to induce many of them to accept an ethic according to which it was their duty to work hard, although part of their work went to support others in idleness. | Ban đầu, người ta dùng vũ lực để ép họ phải lao động và giao nộp phần dư ấy. Nhưng dần dần, người ta nhận ra rằng có một cách hiệu quả hơn: khiến họ tin rằng chăm chỉ lao động là bổn phận của mình, dù một phần thành quả lao động ấy chỉ dùng để nuôi sống những người chẳng phải làm gì cả. |
| By this means the amount of compulsion required was lessened, and the expenses were diminished. | Nhờ vậy, nhu cầu phải dùng đến bạo lực giảm đi, mà chi phí để duy trì trật tự ấy cũng thấp hơn. |
| To this day ninety-nine per cent of British wage-earners would be genuinely shocked if it were proposed that the King should not have a larger income than a working man. | Cho đến tận ngày nay, nếu có ai đề xuất rằng Nhà vua không nên có thu nhập cao hơn một người lao động bình thường, thì chín mươi chín phần trăm những người làm công ăn lương ở Anh hẳn sẽ thực sự sốc. |
| The conception of duty, speaking historically, has been a means used by the holders of power to induce others to live for the interests of their masters rather than their own. | Xét về mặt lịch sử, khái niệm “bổn phận” luôn là một công cụ mà những người nắm quyền sử dụng để khiến người khác sống vì lợi ích của chủ nhân mình, thay vì vì lợi ích của chính bản thân họ. |
| Of course the holders of power conceal this fact from themselves by managing to believe that their interests are identical with the larger interests of humanity. | Dĩ nhiên, bản thân những người nắm quyền cũng che giấu sự thật ấy với chính mình, bằng cách tin rằng lợi ích của họ cũng chính là lợi ích của toàn nhân loại. |
| Sometimes this is true; Athenian slave-owners, for instance, employed part of their leisure in making a permanent contribution to civilization which would have been impossible under a just economic system. | Đôi khi điều đó quả thực đúng. Chẳng hạn, những chủ nô ở Athens đã dùng một phần thời gian nhàn rỗi của mình để tạo nên những đóng góp lâu dài cho nền văn minh — điều mà có lẽ sẽ không thể xảy ra trong một hệ thống kinh tế hoàn toàn công bằng. |
| Leisure is essential to civilization, and in former times leisure for the few was rendered possible only by the labors of the many. | Thời gian nhàn rỗi là điều thiết yếu đối với mọi nền văn minh. Trong quá khứ, việc một số ít người được hưởng nhàn rỗi chỉ có thể có được nhờ sự lao động của số đông. |
| But their labors were valuable, not because work is good, but because leisure is good. | Nhưng công sức của những người lao động ấy đáng quý không phải vì bản thân lao động là điều tốt đẹp, mà vì thời gian nhàn rỗi mới là điều đáng quý. |
| And with modern technic it would be possible to distribute leisure justly without injury to civilization. | Và với công nghệ hiện đại, chúng ta hoàn toàn có thể phân chia thời gian nhàn rỗi một cách công bằng hơn mà không hề làm tổn hại đến nền văn minh. |
| Modern technic has made it possible to diminish enormously the amount of labor necessary to produce the necessaries of life for every one. This was made obvious during the War. | Công nghệ hiện đại đã giúp giảm đi rất nhiều lượng lao động cần thiết để sản xuất ra những nhu yếu phẩm đủ cho mọi người. Điều này đã được chứng minh rất rõ trong thời kỳ Chiến tranh Thế giới. |
| At that time all the men in the armed forces, all the men and women engaged in the production of munitions, all the men and women engaged in spying, war propaganda, or government offices connected with the War were withdrawn from productive occupations. | Khi đó, toàn bộ binh lính trong quân đội, những người làm việc trong các nhà máy sản xuất vũ khí, những người hoạt động trong lĩnh vực tình báo, tuyên truyền chiến tranh, hay các cơ quan chính phủ phục vụ chiến tranh, đều được rút khỏi những công việc trực tiếp tạo ra của cải. |
| In spite of this, the general level of physical well-being among wage-earners on the side of the Allies was higher than before or since. | Thế nhưng, bất chấp điều đó, mức sống về mặt thể chất của những người lao động hưởng lương ở các nước Đồng minh lại cao hơn cả trước chiến tranh lẫn sau chiến tranh. |
| The significance of this fact was concealed by finance; borrowing made it appear as if the future was nourishing the present. But that, of course, would have been impossible; a man cannot eat a loaf of bread that does not yet exist. | Ý nghĩa của sự thật này đã bị che lấp bởi các biện pháp tài chính. Việc vay nợ khiến mọi người có cảm giác như thể hiện tại đang được tương lai nuôi sống. Nhưng điều đó dĩ nhiên là không thể; không ai có thể ăn một ổ bánh mì còn chưa được làm ra. |
| The War showed conclusively that by the scientific organization of production it is possible to keep modern populations in fair comfort on a small part of the working capacity of the modern world. | Chiến tranh đã chứng minh một cách hết sức rõ ràng rằng nếu tổ chức sản xuất một cách khoa học, chúng ta hoàn toàn có thể đảm bảo cho người dân trong xã hội hiện đại có một cuộc sống khá đầy đủ chỉ bằng một phần năng lực lao động mà thế giới hiện đại đang sở hữu. |
| If, at the end of the War, the scientific organization which had been created in order to liberate men for fighting and munition work had been preserved, and the hours of work had been cut down to four, all would have been well. | Nếu sau khi chiến tranh kết thúc, mô hình tổ chức sản xuất khoa học – vốn được xây dựng để giải phóng nhân lực cho chiến trường và các nhà máy vũ khí – vẫn được duy trì, đồng thời thời gian làm việc được giảm xuống còn bốn giờ mỗi ngày, thì mọi chuyện đã có thể rất tốt đẹp. |
| Instead of that, the old chaos was restored, those whose work was demanded were made to work long hours, and the rest were left to starve as unemployed. | Thế nhưng, điều xảy ra lại hoàn toàn ngược lại. Sự hỗn loạn cũ quay trở lại. Những người có việc phải tiếp tục làm việc suốt nhiều giờ liền, còn những người khác thì bị bỏ mặc trong cảnh thất nghiệp và đói nghèo. |
| Why? | Tại sao lại như vậy? |
| Because work is a duty, and a man should not receive wages in proportion to what he has produced, but in proportion to his virtue, as exemplified by his industry. | Bởi vì người ta tin rằng lao động là một bổn phận, và rằng một người không nên được trả công theo những gì mình tạo ra, mà theo mức độ chăm chỉ, vốn được xem như thước đo phẩm hạnh của người đó. |
| This is the morality of the Slave State, applied in circumstances totally unlike those in which it arose. No wonder the result has been disastrous. | Đó chính là đạo đức của một xã hội dựa trên chế độ nô lệ, nhưng lại được áp dụng vào một hoàn cảnh hoàn toàn khác với hoàn cảnh đã sinh ra nó. Vậy nên kết cục tai hại cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên. |
| Let us take an illustration. Suppose that at a given moment a certain number of people are engaged in the manufacture of pins. They make as many pins as the world needs, working (say) eight hours a day. Someone makes an invention by which the same number of men can make twice as many pins as before. | Hãy lấy một ví dụ.Giả sử tại một thời điểm nào đó có một số người đang làm việc trong ngành sản xuất ghim. Mỗi ngày họ làm tám tiếng và sản xuất vừa đủ số ghim mà cả thế giới cần. Rồi một người phát minh ra một cỗ máy giúp cùng số công nhân ấy có thể sản xuất lượng ghim gấp đôi trước đây. |
| But the world does not need twice as many pins: pins are already so cheap that hardly any more will be bought at a lower price. | Nhưng vấn đề là thế giới đâu có cần gấp đôi số ghim. Ghim vốn đã rẻ đến mức dù giá có giảm nữa thì người ta cũng chẳng mua thêm bao nhiêu. |
| In a sensible world everybody concerned in the manufacture of pins would take to working four hours instead of eight, and everything else would go on as before. | Trong một thế giới hợp lý, tất cả những người làm nghề sản xuất ghim sẽ chỉ cần làm bốn tiếng mỗi ngày thay vì tám tiếng, và mọi thứ khác vẫn sẽ diễn ra bình thường. |
| But in the actual world this would be thought demoralizing. The men still work eight hours, there are too many pins, some employers go bankrupt, and half the men previously concerned in making pins are thrown out of work. | Nhưng trong thế giới thực, điều đó lại bị xem là làm suy đồi đạo đức lao động. Thế là mọi người vẫn làm đủ tám tiếng, ghim thì sản xuất ra quá nhiều, một số chủ doanh nghiệp phá sản, và một nửa số công nhân trước đây làm nghề sản xuất ghim bị mất việc. |
| There is, in the end, just as much leisure as on the other plan, but half the men are totally idle while half are still overworked. | Rốt cuộc, tổng lượng thời gian nhàn rỗi vẫn nhiều y như trong phương án trước, nhưng thay vì ai cũng được làm ít đi một nửa, thì một nửa số người không có việc làm, còn nửa kia vẫn phải làm việc đến kiệt sức. |
| In this way it is insured that the unavoidable leisure shall cause misery all round instead of being a universal source of happiness. | Bằng cách ấy, người ta đảm bảo rằng khoảng thời gian nhàn rỗi, vốn là điều không thể tránh khỏi, sẽ trở thành nguồn gốc của khổ đau cho tất cả mọi người, thay vì là nguồn hạnh phúc chung. |
| Can anything more insane be imagined? | Còn điều gì điên rồ hơn thế nữa không? |
| The idea that the poor should have leisure has always been shocking to the rich. | Từ trước đến nay, ý tưởng rằng người nghèo cũng nên có thời gian nhàn rỗi luôn là điều khiến người giàu cảm thấy khó chấp nhận. |
| In England in the early nineteenth century fifteen hours was the ordinary day’s work for a man; children sometimes did as much, and very commonly did twelve hours a day. | Ở Anh vào đầu thế kỷ XIX, một người đàn ông bình thường làm việc mười lăm tiếng mỗi ngày. Trẻ em đôi khi cũng phải làm chừng ấy giờ, và mười hai tiếng một ngày là chuyện rất phổ biến. |
| When meddlesome busy-bodies suggested that perhaps these hours were rather long, they were told that work kept adults from drink and children from mischief. | Mỗi khi có những người thích lo chuyện bao đồng lên tiếng rằng có lẽ thời gian làm việc như vậy là quá dài, họ lập tức bị đáp lại rằng lao động giúp người lớn tránh xa rượu chè, còn trẻ con thì tránh xa những trò hư hỏng. |
| When I was a child, shortly after urban working men had acquired the vote, certain public holidays were established by law, to the great indignation of the upper classes. | Khi tôi còn nhỏ, không lâu sau khi tầng lớp công nhân ở các thành phố giành được quyền bầu cử, một số ngày nghỉ lễ chính thức đã được luật pháp quy định, khiến tầng lớp thượng lưu vô cùng bất bình. |
| I remember hearing an old Duchess say, “What do the poor want with holidays? they ought to work.” | Tôi còn nhớ mình từng nghe một bà Công tước lớn tuổi nói: “Người nghèo cần gì ngày nghỉ? Họ nên đi làm thì hơn.” |
| People nowadays are less frank, but the sentiment persists, and is the source of much economic confusion. | Ngày nay, người ta không còn nói thẳng như vậy nữa. Nhưng cách nghĩ ấy vẫn còn tồn tại, và chính nó là nguồn gốc của rất nhiều sự rối ren trong nền kinh tế. |
| II | II |
| Let us, for a moment, consider the ethics of work frankly, without superstition. | Hãy tạm gác mọi định kiến sang một bên và thử nhìn nhận đạo đức của lao động một cách thẳng thắn. |
| Every human being, of necessity, consumes in the course of his life a certain amount of produce of human labor. | Trong suốt cuộc đời mình, ai cũng phải tiêu dùng một lượng nhất định những thành quả do sức lao động của con người tạo ra. |
| Assuming, as we may, that labor is on the whole disagreeable, it is unjust that a man should consume more than he produces. | Nếu chấp nhận rằng, nhìn chung, lao động là một việc vất vả và không mấy dễ chịu, thì sẽ là không công bằng nếu một người tiêu dùng nhiều hơn những gì mình tạo ra. |
| Of course he may provide services rather than commodities, like a medical man, for example; but he should provide something in return for his board and lodging. | Dĩ nhiên, không nhất thiết ai cũng phải làm ra hàng hóa. Một người có thể cung cấp dịch vụ, chẳng hạn như bác sĩ. Nhưng dù dưới hình thức nào, họ cũng nên đóng góp một điều gì đó để đổi lấy cái ăn cái ở của mình. |
| To this extent, the duty of work must be admitted, but to this extent only. | Đến mức ấy thì có thể nói rằng lao động là một bổn phận. Nhưng cũng chỉ đến mức ấy mà thôi. |
| I shall not develop the fact that in all modern societies outside the U. S. S. R. many people escape even this minimum of work, namely all those who inherit money, and all those who marry money. | Tôi sẽ không bàn sâu ở đây về một thực tế rằng, trong hầu hết các xã hội hiện đại ngày nay – trừ Liên Xô – vẫn có rất nhiều người thậm chí còn không phải thực hiện đến mức lao động tối thiểu ấy – cụ thể là những người được thừa kế tài sản, hoặc kết hôn với người giàu. |
| I do not think the fact that these people are allowed to be idle is nearly so harmful as the fact that wage-earners are expected to overwork or starve. | Tuy nhiên, theo tôi, việc những người đó được phép sống nhàn rỗi còn không gây hại bằng việc những người làm công ăn lương bị buộc phải hoặc làm việc quá sức, hoặc chấp nhận chết đói. |
| If the ordinary wage-earner worked four hours a day there would be enough for everybody, and no unemployment — assuming a certain very moderate amount of sensible organization. | Nếu một người lao động bình thường chỉ làm bốn giờ mỗi ngày thì sẽ có đủ việc làm cho tất cả mọi người, và cũng sẽ không còn thất nghiệp nữa – miễn là xã hội được tổ chức một cách hợp lý, dù chỉ ở mức tối thiểu. |
| This idea shocks the well-to-do, because they are convinced that the poor would not know how to use so much leisure. | Ý tưởng này khiến những người khá giả cảm thấy khó chấp nhận, vì họ tin rằng người nghèo sẽ không biết sử dụng ngần ấy thời gian rảnh để làm gì. |
| In America men often work long hours even when they are already well-off; such men, naturally, are indignant at the idea of leisure for wage-earners except as the grim punishment of unemployment, in fact, they dislike leisure even for their sons. | Ở Mỹ, nhiều người đàn ông vẫn làm việc rất nhiều giờ mỗi ngày dù họ đã dư dả về tài chính. Thế nên, họ đương nhiên không chấp nhận chuyện những người làm công ăn lương cũng có thời gian nhàn rỗi, trừ khi đó là khoảng thời gian bị thất nghiệp như một hình phạt cay đắng. Thực ra, họ còn chẳng thích con trai mình có thời gian rảnh. |
| Oddly enough, while they wish their sons to work so hard as to have no time to be civilized, they do not mind their wives and daughters having no work at all. | Điều kỳ lạ là, trong khi họ muốn con trai mình làm việc đến mức không còn thời gian để sống như một con người văn minh, thì họ lại chẳng hề bận tâm nếu vợ và con gái mình không phải làm gì cả. |
| The snobbish admiration of uselessness, which, in an aristocratic society, extends to both sexes, is under a plutocracy confined to women; this, however, does not make it any more in agreement with common sense. | Trong một xã hội quý tộc, sự ngưỡng mộ đầy tính trưởng giả đối với lối sống không phải lao động được dành cho cả nam lẫn nữ. Còn trong một xã hội do giới tài phiệt thống trị, sự ngưỡng mộ ấy chỉ còn dành riêng cho phụ nữ. Dù vậy, điều đó cũng chẳng khiến nó trở nên hợp với lẽ thường hơn chút nào. |
| The wise use of leisure, it must be conceded, is a product of civilization and education. A man who has worked long hours all his life will be bored if he becomes suddenly idle. | Phải thừa nhận rằng, biết cách sử dụng thời gian nhàn rỗi một cách khôn ngoan là thành quả của cả một quá trình giáo dục và phát triển văn minh. Một người đã quen làm việc quần quật suốt cả đời chắc chắn sẽ cảm thấy chán chường nếu bỗng nhiên chẳng còn việc gì để làm. |
| But without a considerable amount of leisure a man is cut off from many of the best things. There is no longer any reason why the bulk of the population should suffer this deprivation; only a foolish asceticism, usually vicarious, makes us insist on work in excessive quantities now that the need no longer exists. | Nhưng nếu không có một khoảng thời gian nhàn rỗi đủ nhiều, con người sẽ đánh mất cơ hội tận hưởng rất nhiều điều đẹp đẽ nhất trong cuộc sống. Ngày nay, chẳng còn lý do gì để phần lớn mọi người vẫn phải chịu cảnh thiếu thốn thời gian nhàn rỗi ấy nữa. Chỉ có một thứ chủ nghĩa khổ hạnh đầy cực đoan – mà phần lớn là do người khác áp đặt, chứ không phải chính mình lựa chọn – mới khiến chúng ta vẫn khăng khăng bắt mọi người làm việc quá mức, ngay cả khi điều đó không còn cần thiết nữa. |
| In the new creed which controls the government of Russia, while there is much that is very different from the traditional teaching of the West, there are some things that are quite unchanged. | Trong hệ tư tưởng mới đang chi phối chính quyền nước Nga, tuy có nhiều điểm rất khác với những quan niệm truyền thống của phương Tây, nhưng cũng có không ít điều vẫn hoàn toàn không thay đổi. |
| The attitude of the governing classes, and especially of those who control educational propaganda, on the subject of the dignity of labor is almost exactly that which the governing classes of the world have always preached to what were called the “honest poor.” | Cách tầng lớp cầm quyền – đặc biệt là những người kiểm soát hệ thống giáo dục và công tác tuyên truyền – nhìn nhận về phẩm giá của lao động, gần như giống hệt cách mà các giai cấp thống trị trên khắp thế giới từ trước đến nay vẫn luôn rao giảng cho những người được gọi là “người nghèo lương thiện.” |
| Industry, sobriety, willingness to work long hours for distant advantages, even submissiveness to authority, all these reappear; moreover, authority still represents the will of the Ruler of the Universe, Who, however, is now called by a new name, Dialectical Materialism. | Chăm chỉ làm việc, sống điều độ, sẵn sàng lao động nhiều giờ liền để đổi lấy những lợi ích ở một tương lai xa, thậm chí cả sự phục tùng đối với quyền lực – tất cả những điều ấy đều xuất hiện trở lại. Hơn nữa, quyền lực vẫn được xem là hiện thân của ý chí của Đấng Cai Trị Vũ Trụ; chỉ có điều, giờ đây Đấng ấy đã mang một cái tên mới: Chủ nghĩa Duy vật Biện chứng. |
| The victory of the proletariat in Russia has some points in common with the victory of the feminists in some other countries. | Chiến thắng của giai cấp vô sản ở Nga có nhiều điểm giống với thắng lợi của phong trào nữ quyền ở một số quốc gia khác. |
| For ages men had conceded the superior saintliness of women and had consoled women for their inferiority by maintaining that saintliness is more desirable than power. | Suốt hàng bao thế kỷ, đàn ông luôn thừa nhận rằng phụ nữ có phẩm hạnh cao quý hơn mình, rồi dùng chính điều đó để an ủi họ trước địa vị thấp kém của mình, bằng cách khẳng định rằng đức hạnh còn đáng quý hơn quyền lực. |
| At last the feminists decided that they would have both, since the pioneers among them believed all that the men had told them about the desirability of virtue but not what they had told them about the worthlessness of political power. | Cuối cùng, những người đấu tranh cho nữ quyền quyết định rằng: họ sẽ có cả hai. Bởi những người tiên phong trong phong trào đó tin vào tất cả những gì đàn ông từng nói về giá trị của đức hạnh, nhưng lại không tin điều đàn ông nói về việc quyền lực chính trị là thứ không đáng để theo đuổi. |
| A similar thing has happened in Russia as regards manual work. | Ở Nga, điều tương tự cũng đã xảy ra đối với lao động chân tay. |
| For ages the rich and their sycophants have written in praise of “honest toil,” have praised the simple life, have professed a religion which teaches that the poor are much more likely to go to heaven than the rich, and in general have tried to make manual workers believe that there is some special nobility about altering the position of matter in space, just as men tried to make women believe that they derived some special nobility from their sexual enslavement. | Trong suốt nhiều thế kỷ, người giàu và những kẻ tâng bốc họ không ngừng ca ngợi “lao động lương thiện”, ca ngợi cuộc sống giản dị, rao giảng một tôn giáo cho rằng người nghèo có nhiều cơ hội lên thiên đường hơn người giàu. Nói chung, họ luôn tìm cách khiến những người lao động chân tay tin rằng việc di chuyển vật chất từ chỗ này sang chỗ khác mang trong mình một phẩm giá đặc biệt, cũng giống như cách đàn ông từng khiến phụ nữ tin rằng sự lệ thuộc của họ vào đàn ông đem lại cho họ một phẩm giá riêng. |
| In Russia, all this teaching about the excellence of manual work has been taken seriously, with the result that the manual worker is more honored than anyone else. | Ở Nga, tất cả những lời ca ngợi lao động chân tay ấy đã được tiếp nhận một cách hoàn toàn nghiêm túc. Kết quả là người lao động chân tay được tôn vinh hơn bất kỳ ai khác. |
| What are, in essence, revivalist appeals are made to secure shock workers for special tasks. | Những lời kêu gọi thi đua lao động, về bản chất, chẳng khác nào những cuộc vận động phục hưng tôn giáo nhằm tuyển chọn những lao động xung kích cho các nhiệm vụ đặc biệt. |
| Manual work is the ideal which is held before the young, and is the basis of all ethical teaching. | Lao động chân tay được đặt lên thành lý tưởng mà giới trẻ phải noi theo, đồng thời trở thành nền tảng của toàn bộ giáo dục đạo đức. |
| For the present this is all to the good. A large country, full of natural resources, awaits development and has to be developed with very little use of credit. In these circumstances hard work is necessary and is likely to bring a great reward. | Ở thời điểm hiện tại, điều đó hoàn toàn có lợi. Một đất nước rộng lớn, giàu tài nguyên thiên nhiên như nước Nga vẫn đang chờ được phát triển, mà lại phải làm điều đó với rất ít nguồn vốn vay. Trong hoàn cảnh ấy, lao động chăm chỉ là điều cần thiết và rất có thể sẽ mang lại thành quả to lớn. |
| But what will happen when the point has been reached where everybody could be comfortable without working long hours? | Nhưng rồi điều gì sẽ xảy ra khi xã hội đã phát triển đến mức mọi người đều có thể sống đầy đủ mà không còn phải làm việc suốt ngày? |
| In the West we have various ways of dealing with this problem. | Ở phương Tây, chúng ta có nhiều cách khác nhau để giải quyết vấn đề này. |
| We have no attempt at economic justice, so that a large proportion of the total produce goes to a small minority of the population, many of whom do no work at all. | Chúng ta không hề cố gắng xây dựng công bằng kinh tế, nên một phần rất lớn của cải do toàn xã hội tạo ra rơi vào tay một thiểu số dân cư, mà nhiều người trong số họ chẳng phải lao động gì cả. |
| Owing to the absence of any central control over production, we produce hosts of things that are not wanted. | Vì không có bất kỳ sự điều phối tập trung nào đối với hoạt động sản xuất, chúng ta tạo ra vô số thứ mà chẳng ai thực sự cần đến. |
| We keep a large percentage of the working population idle, because we can dispense with their labor by making others overwork. | Chúng ta để một bộ phận lớn người lao động rơi vào cảnh thất nghiệp, bởi có thể bắt những người còn lại làm việc quá sức để bù vào phần lao động của họ. |
| When all these methods prove inadequate, we have a war: we cause a number of people to manufacture high explosives, and a number of others to explode them, as if we were children who had just discovered fireworks. | Khi tất cả những cách ấy đều không còn hiệu quả, chúng ta phát động chiến tranh. Chúng ta khiến một nhóm người chế tạo thuốc nổ và bom đạn, rồi lại khiến một nhóm người khác đi kích nổ chúng, cứ như những đứa trẻ vừa mới phát hiện ra pháo hoa vậy. |
| By a combination of all these devices we manage, though with difficulty, to keep alive the notion that a great deal of manual work must be the lot of the average man. | Bằng cách kết hợp tất cả những phương thức ấy, chúng ta vẫn xoay xở, dù không hề dễ dàng, để duy trì niềm tin rằng: làm lao động chân tay với cường độ cao là số phận tất yếu của một con người bình thường. |
| In Russia, owing to economic justice and central control over production, the problem will have to be differently solved. | Ở Nga, nhờ có sự công bằng hơn trong phân phối kinh tế, và sự điều phối tập trung đối với hoạt động sản xuất, vấn đề này sẽ phải được giải quyết theo một cách khác. |
| The rational solution would be as soon as the necessaries and elementary comforts can be provided for all to reduce the hours of labor gradually, allowing a popular vote to decide, at each stage, whether more leisure or more goods were to be preferred. | Giải pháp hợp lý nhất là: ngay khi mọi người đều đã có đủ những nhu yếu phẩm và những tiện nghi cơ bản của cuộc sống, xã hội nên từng bước giảm số giờ làm việc, đồng thời để người dân quyết định bằng bỏ phiếu xem ở mỗi giai đoạn, họ muốn có nhiều thời gian nhàn rỗi hơn, hay nhiều của cải vật chất hơn. |
| But, having taught the supreme virtue of hard work, it is difficult to see how the authorities can aim at a paradise in which there will be much leisure and little work. | Thế nhưng, sau khi đã không ngừng rao giảng rằng lao động chăm chỉ là đức tính cao quý nhất, thật khó hình dung giới cầm quyền sẽ hướng tới một thiên đường nơi con người có nhiều thời gian nhàn rỗi và rất ít việc phải làm. |
| It seems more likely that they will find continually fresh schemes by which present leisure is to be sacrificed to future productivity. | Có lẽ khả năng cao hơn là họ sẽ liên tục nghĩ ra những kế hoạch mới, buộc con người phải hy sinh thời gian nhàn rỗi ở hiện tại để đổi lấy năng suất trong tương lai. |
| I read recently of an ingenious scheme put forward by Russian engineers for making the White Sea and the northern coasts of Siberia warm by putting a dam across the Kara Straits. | Gần đây, tôi đọc được một đề xuất rất thú vị của các kỹ sư Nga: xây một con đập chắn ngang eo biển Kara để làm ấm Biển Trắng và vùng bờ biển phía bắc Siberia. |
| An admirable plan, but liable to postpone proletarian comfort for a generation, while the nobility of toil is being displayed amid the ice-fields and snowstorms of the Arctic Ocean. | Đó là một ý tưởng đáng khâm phục, nhưng cũng rất có thể sẽ khiến giai cấp công nhân phải chờ thêm cả một thế hệ nữa mới được hưởng cuộc sống sung túc, trong khi vẻ cao quý của lao động vẫn tiếp tục được phô diễn giữa những cánh đồng băng và các trận bão tuyết ở Bắc Băng Dương. |
| This sort of thing, if it happens, will be the result of regarding the virtue of hard work as an end in itself, rather than as a means to a state of affairs in which it is no longer needed. | Nếu điều đó thực sự xảy ra, thì nguyên nhân là vì người ta đã coi lao động chăm chỉ là mục đích tự thân, thay vì chỉ xem nó là một phương tiện để đạt tới một xã hội mà ở đó con người không còn cần phải lao động quá nhiều nữa. |
| III | III |
| The fact is that moving matter about, while a certain amount of it is necessary to our existence, is emphatically NOT one of the ends of human life. | Sự thật là, việc di chuyển vật chất từ chỗ này sang chỗ khác, dù ở một mức độ nhất định là điều cần thiết để chúng ta tồn tại, thì cũng không phải là mục đích của cuộc đời con người. |
| If it were, we should have to consider every navvy superior to Shakespeare. | Nếu đó thực sự là mục đích của cuộc sống, thì chúng ta sẽ phải coi bất kỳ người đào đường nào cũng vĩ đại hơn Shakespeare. |
| We have been misled in this matter by two causes. | Có hai nguyên nhân khiến chúng ta hiểu sai điều này. |
| One is the necessity of keeping the poor contented, which has led the rich for thousands of years to preach the dignity of labor, while taking care themselves to remain undignified in this respect. | Thứ nhất là nhu cầu phải giữ cho người nghèo luôn ngoan ngoãn chấp nhận số phận. Vì thế, suốt hàng nghìn năm, người giàu không ngừng rao giảng về phẩm giá của lao động, trong khi bản thân họ lại rất cẩn thận để không phải lao động. |
| The other is the new pleasure in mechanism, which makes us delight in the astonishingly clever changes that we can produce on the earth’s surface. | Thứ hai là niềm say mê mới mẻ đối với máy móc và công nghệ, khiến chúng ta thích thú trước những thay đổi đầy kỳ diệu mà con người có thể tạo ra trên bề mặt Trái Đất. |
| Neither of these motives makes any great appeal to the actual worker. | Nhưng cả hai động cơ ấy đều chẳng có mấy ý nghĩa đối với chính những người lao động. |
| If you ask him what he thinks the best part of his life, he is not likely to say, | Nếu bạn hỏi một người công nhân đâu là phần tuyệt vời nhất trong cuộc đời mình, rất có thể bạn sẽ không bao giờ nghe anh ta nói thế này: |
| “I enjoy manual work, because it makes me feel that I am fulfilling man’s noblest task, and because I like to think how much man can transform his planet. It is true that my body demands periods of rest, which I have to fill in as best I may, but I am never so happy as when the morning comes, and I can return to the toil from which my contentment springs.” | “Tôi yêu lao động chân tay, vì nó khiến tôi cảm thấy mình đang thực hiện sứ mệnh cao quý nhất của con người. Tôi thích nghĩ về việc con người có thể biến đổi hành tinh này đến mức nào. Đúng là cơ thể tôi cũng cần có lúc nghỉ ngơi, và tôi phải tìm cách lấp đầy những khoảng thời gian ấy, nhưng chẳng khi nào tôi thấy hạnh phúc bằng lúc bình minh lên, và tôi lại được quay trở về với công việc, nguồn cội của mọi niềm vui trong đời mình.” |
| I have never heard working men say this sort of thing. They consider work, as it should be considered, as a necessary means to a livelihood, and it is from their leisure hours that they derive whatever happiness they may enjoy. | Ít nhất thì tôi chưa từng nghe một người lao động nào nói như vậy. Họ nhìn nhận công việc đúng như bản chất của nó: một phương tiện cần thiết để kiếm sống. Còn những niềm vui mà họ có được trong cuộc đời thì chủ yếu đến từ thời gian nhàn rỗi, chứ không phải từ công việc. |
| It will be said that while a little leisure is pleasant, men would not know how to fill their days if they had only four hours’ work out of the twenty-four. | Có người sẽ nói rằng: đúng là có một chút thời gian nhàn rỗi thì cũng thú vị, nhưng nếu mỗi ngày chỉ phải làm việc bốn tiếng, thì con người sẽ chẳng biết phải làm gì với quãng thời gian còn lại. |
| In so far as this is true in the modern world it is a condemnation of our civilization; it would not have been true at any earlier period. | Nếu điều đó đúng trong xã hội hiện đại, thì đó chính là một lời kết tội đối với nền văn minh của chúng ta. Bởi ở bất kỳ thời kỳ nào trước đây, điều ấy đều không đúng. |
| There was formerly a capacity for light-heartedness and play which has been to some extent inhibited by the cult of efficiency. | Trước kia, con người từng có khả năng sống vô tư, vui đùa và tận hưởng cuộc sống. Nhưng phần nào đó, khả năng ấy đã bị bóp nghẹt bởi sự sùng bái hiệu suất. |
| The modern man thinks that everything ought to be done for the sake of something else, and never for its own sake. | Con người hiện đại luôn cho rằng mọi việc đều phải được làm vì một mục đích nào khác, chứ không bao giờ đáng làm chỉ vì bản thân việc đó. |
| Serious-minded persons, for example, are continually condemning the habit of going to the cinema, and telling us that it leads the young into crime. | Chẳng hạn, những người lúc nào cũng tỏ ra nghiêm túc thường xuyên lên án thói quen đi xem phim, cho rằng nó khiến giới trẻ sa vào con đường tội phạm. |
| But all the work that goes to producing a cinema is respectable, because it is work, and because it brings a money profit. | Thế nhưng, toàn bộ công sức bỏ ra để làm nên một bộ phim lại được coi là đáng trân trọng, đơn giản vì đó là lao động, và vì nó tạo ra lợi nhuận. |
| The notion that the desirable activities are those that bring a profit has made everything topsy-turvy. The butcher who provides you with meat and the baker who provides you with bread are praiseworthy because they are making money but when you enjoy the food they have provided you are merely frivolous, unless you eat only to get strength for your work. | Quan niệm cho rằng chỉ những hoạt động mang lại lợi nhuận mới là đáng giá đã khiến mọi thứ trở nên đảo lộn. Người bán thịt cung cấp cho bạn thịt, và người thợ làm bánh làm ra bánh mì cho bạn, đều được khen ngợi, vì họ kiếm được tiền. Nhưng nếu bạn thưởng thức chính những món ăn ấy, thì lại bị xem là ham vui, trừ khi bạn ăn chỉ để có sức tiếp tục làm việc. |
| Broadly speaking, it is held that getting money is good, and spending money is bad. | Nói một cách khái quát, người ta cho rằng kiếm tiền là điều tốt, còn tiêu tiền là điều xấu. |
| Seeing that they are two sides of one transaction, this is absurd; one might as well maintain that keys are good but keyholes are bad. | Nhưng xét cho cùng, đó chỉ là hai mặt của cùng một giao dịch. Nghĩ như vậy thật vô lý, chẳng khác nào bảo rằng chìa khóa là thứ tốt, còn ổ khóa thì là thứ xấu. |
| The individual, in our society, works for profit; but the social purpose of his work lies in the consumption of what he produces. | Trong xã hội của chúng ta, mỗi cá nhân làm việc vì lợi nhuận. Nhưng ý nghĩa xã hội của công việc ấy lại nằm ở chỗ người khác sẽ tiêu dùng những gì họ tạo ra. |
| It is this divorce between the individual and the social purpose of production that makes it so difficult for men to think clearly in a world in which profitmaking is the incentive to industry. | Chính sự tách rời giữa mục đích của cá nhân và mục đích của xã hội trong hoạt động sản xuất đã khiến con người rất khó suy nghĩ một cách sáng suốt, trong một thế giới mà lợi nhuận là động lực chính của nền công nghiệp. |
| We think too much of production, and too little of consumption. | Chúng ta nghĩ quá nhiều về sản xuất, nhưng lại nghĩ quá ít về tiêu dùng. |
| One result is that we attach too little importance to enjoyment and simple happiness, and that we do not judge production by the pleasure that it gives to the consumer. | Một hệ quả là chúng ta quá xem nhẹ những niềm vui và hạnh phúc giản đơn, đồng thời không đánh giá hoạt động sản xuất dựa trên niềm vui mà nó mang lại cho những người sử dụng thành quả của nó. |
| When I suggest that working hours should be reduced to four, I am not meaning to imply that all the remaining time should necessarily be spent in pure frivolity. | Khi tôi đề xuất rằng mỗi ngày chỉ nên làm việc bốn tiếng, tôi không hề có ý nói rằng toàn bộ thời gian còn lại nhất thiết phải dùng để ăn chơi hay tiêu khiển vô bổ. |
| I mean that four hours’ work a day should entitle a man to the necessities and elementary comforts of life, and that the rest of his time should be his to use as he might see fit. | Điều tôi muốn nói là: chỉ với bốn giờ làm việc mỗi ngày, mỗi người cũng phải có quyền được hưởng những nhu yếu phẩm và những tiện nghi cơ bản của cuộc sống. Còn khoảng thời gian còn lại phải thực sự là của họ, để họ được tự do sử dụng theo cách mình mong muốn. |
| It is an essential part of any such social system that education should be carried farther than it usually is at present, and should aim, in part, at providing tastes which would enable a man to use leisure intelligently. | Một yếu tố không thể thiếu của bất kỳ mô hình xã hội nào như vậy là: giáo dục phải được mở rộng hơn nhiều so với hiện nay, và một phần mục tiêu của nó phải là giúp con người hình thành những sở thích và mối quan tâm, để họ biết cách sử dụng thời gian nhàn rỗi một cách có ý nghĩa. |
| I am not thinking mainly of the sort of things that would be considered “high-brow.” | Tôi không chủ yếu nghĩ đến những thứ thường được xem là “hàn lâm” hay “cao siêu”. |
| Peasant dances have died out except in remote rural areas, but the impulses which caused them to be cultivated must still exist in human nature. | Những điệu múa dân gian của người nông dân gần như đã biến mất, ngoại trừ ở một vài vùng quê hẻo lánh. Nhưng những thôi thúc từng khiến con người sáng tạo và yêu thích những điệu múa ấy hẳn vẫn còn tồn tại trong bản chất của chúng ta. |
| The pleasures of urban populations have become mainly passive: seeing cinemas, watching football matches, listening to the radio, and so on. | Những thú vui của cư dân thành thị ngày nay phần lớn đều mang tính thụ động: đi xem phim, xem bóng đá, nghe radio, và nhiều hoạt động tương tự. |
| This results from the fact that their active energies are fully taken up with work; if they had more leisure they would again enjoy pleasures in which they took an active part. | Đó là vì toàn bộ sức lực và sự chủ động của họ đã bị công việc chiếm hết. Nếu có nhiều thời gian nhàn rỗi hơn, rất có thể họ sẽ lại tìm thấy niềm vui trong những hoạt động mà chính họ được trực tiếp tham gia, thay vì chỉ ngồi thưởng thức một cách thụ động. |
| In the past there was a small leisure class, and a large working class. | Trước đây, xã hội tồn tại một tầng lớp nhỏ có thời gian nhàn rỗi, và một tầng lớp đông đảo phải lao động. |
| The leisure class enjoyed advantages for which there was no basis in social justice; this necessarily made it oppressive, limited its sympathies, and caused it to invent theories by which to justify its privileges. | Tầng lớp nhỏ mà nhàn rỗi ấy được hưởng nhiều đặc quyền, mà xét về công bằng xã hội, thì hoàn toàn không có cơ sở. Chính điều đó khiến họ trở nên áp bức người khác, hạn chế lòng cảm thông của họ, và khiến họ phải nghĩ ra đủ mọi học thuyết để biện minh cho những đặc quyền của mình. |
| These facts greatly diminished its excellence, but in spite of this drawback it contributed nearly the whole of what we call civilization. | Những điều ấy làm giảm đi rất nhiều giá trị của tầng lớp này. Thế nhưng, bất chấp hạn chế đó, gần như toàn bộ những gì ngày nay chúng ta gọi là nền văn minh đều là thành quả do họ tạo nên. |
| It cultivated the arts and discovered the sciences; it wrote the books, invented the philosophies, and refined social relations. | Họ vun đắp nghệ thuật, khám phá khoa học, viết nên những cuốn sách, khai sinh các hệ thống triết học, và làm cho các mối quan hệ xã hội trở nên tinh tế hơn. |
| Even the liberation of the oppressed has usually been inaugurated from above. | Ngay cả sự giải phóng của những người bị áp bức cũng thường được khởi xướng từ chính tầng lớp ở phía trên. |
| Without the leisure class mankind would never have emerged from barbarism. | Nếu không có tầng lớp nhàn rỗi ấy, có lẽ loài người sẽ không bao giờ thoát khỏi thời kỳ dã man. |
| The method of a hereditary leisure class without duties was, however, extraordinarily wasteful. | Tuy nhiên, mô hình một tầng lớp nhàn rỗi, được thừa hưởng địa vị mà không phải gánh vác trách nhiệm, nào lại vô cùng lãng phí. |
| None of the members of the class had been taught to be industrious, and the class as a whole was not exceptionally intelligent. | Không một ai trong tầng lớp ấy được giáo dục để chăm chỉ lao động, và nhìn chung, họ cũng không phải là những người đặc biệt thông minh. |
| It might produce one Darwin, but against him had to be set tens of thousands of country gentlemen who never thought of anything more intelligent than fox-hunting and punishing poachers. | Đúng là từ tầng lớp đó có thể xuất hiện một Darwin, nhưng đổi lại là hàng chục nghìn ông địa chủ ở nông thôn, chẳng bao giờ nghĩ đến điều gì cao siêu hơn việc săn cáo, hay trừng phạt những người săn trộm. |
| At present, the universities are supposed to provide, in a more systematic way, what the leisure class provided accidentally and as a byproduct. | Ngày nay, các trường đại học được kỳ vọng sẽ làm một cách có hệ thống điều mà trước đây tầng lớp nhàn rỗi chỉ tình cờ làm được như một sản phẩm phụ. |
| This is a great improvement, but it has certain drawbacks. | Đó rõ ràng là một bước tiến lớn, nhưng cũng không phải không có những hạn chế. |
| University life is so different from life in the world at large that men who live in an academic milieu tend to be unaware of the pre-occupations of ordinary men and women; moreover, their ways of expressing themselves are usually such as to rob their opinions of the influence that they ought to have upon the general public. | Cuộc sống trong trường đại học quá khác với cuộc sống ngoài xã hội. Vì thế, những người sống lâu trong môi trường học thuật thường không thật sự hiểu những mối bận tâm của những người bình thường. Hơn nữa, cách họ diễn đạt ý tưởng thường quá hàn lâm, đến mức những quan điểm của họ không tạo được sức ảnh hưởng đối với công chúng như lẽ ra chúng đáng phải có. |
| Another disadvantage is that in universities, studies are organized, and the man who thinks of some original line of research is likely to be discouraged. | Một hạn chế khác là trong các trường đại học, việc nghiên cứu thường được tổ chức theo những khuôn khổ sẵn có. Vì vậy, một người nảy ra một hướng nghiên cứu thật sự mới mẻ rất dễ bị nản lòng hoặc bị cản trở. |
| Academic institutions, therefore, useful as they are, are not adequate guardians of the interests of civilization in a world where every one outside their walls is too busy for unutilitarian pursuits. | Bởi vậy, dù các cơ sở học thuật có hữu ích đến đâu, chúng vẫn chưa thể trở thành những người gìn giữ đủ tốt cho nền văn minh nhân loại, trong một thế giới mà tất cả những người ở ngoài cánh cổng đại học đều quá bận rộn để theo đuổi những hoạt động không nhằm mục đích thực dụng. |
| In a world where no one is compelled to work more than four hours a day every person possessed of scientific curiosity will be able to indulge it, and every painter will be able to paint without starving, however excellent his pictures may be. Young writers will not be obliged to draw attention to themselves by sensational pot-boilers, with a view to acquiring the economic independence needed for monumental works, for which, when the time at last comes, they will have lost the taste and the capacity. | Trong một thế giới mà không ai bị buộc phải làm việc quá bốn giờ mỗi ngày, bất kỳ ai có niềm say mê khoa học cũng sẽ có cơ hội theo đuổi nó. Mọi họa sĩ đều có thể vẽ mà không phải lo chết đói, cho dù tranh của họ có xuất sắc đến đâu nhưng vẫn chưa bán được. Những nhà văn trẻ sẽ không còn phải cố gây chú ý bằng những tác phẩm giật gân viết vội chỉ để kiếm đủ tiền, và giành lấy sự độc lập về tài chính trước khi bắt tay vào những công trình lớn. Bởi đến khi điều kiện ấy cuối cùng cũng đến, rất có thể họ đã đánh mất cả cảm hứng lẫn năng lực để thực hiện chúng. |
| Men who in their professional work have become interested in some phase of economics or government will be able to develop their ideas without the academic detachment that makes the work of university economists lacking in reality. | Những người, trong quá trình làm nghề của mình, nảy sinh hứng thú với một khía cạnh nào đó của kinh tế học hay quản trị nhà nước, cũng sẽ có thời gian để phát triển những ý tưởng ấy, mà không phải mang cái nhìn quá xa rời thực tế như cách làm học thuật thường thấy ở nhiều nhà kinh tế trong trường đại học. |
| Medical men will have time to learn about the progress of medicine. | Các bác sĩ sẽ có thời gian để cập nhật những tiến bộ mới của y học. |
| Teachers will not be exasperatedly struggling to teach by routine things which they learned in their youth, which may, in the interval, have been proved to be untrue. | Các thầy cô giáo cũng sẽ không còn phải mệt mỏi, bực bội vì năm này qua năm khác cứ lặp đi lặp lại những điều mình đã học từ thuở còn trẻ, trong khi có không ít điều trong số đó, theo thời gian, đã được chứng minh là không còn đúng nữa. |
| Above all, there will be happiness and joy of life, instead of frayed nerves, weariness, and dyspepsia. | Trên hết, sẽ có nhiều hạnh phúc và niềm vui sống hơn, thay vì những dây thần kinh căng như dây đàn, sự mệt mỏi triền miên và chứng khó tiêu. |
| The work exacted will be enough to make leisure delightful, but not enough to produce exhaustion. | Khối lượng công việc mỗi người phải làm sẽ vừa đủ để khiến thời gian nhàn rỗi trở nên đáng quý, chứ không nhiều đến mức vắt kiệt sức lực. |
| Since men will not be tired in their spare time, they will not demand only such amusements as are passive and vapid. | Khi không còn kiệt quệ trong thời gian rảnh, con người sẽ không chỉ tìm đến những hình thức giải trí thụ động và vô vị. |
| At least one per cent will probably devote the time not spent in professional work to pursuits of some public importance, and, since they will not depend upon these pursuits for their livelihood, their originality will be unhampered, and there will be no need to conform to the standards set by elderly pundits. | Có lẽ ít nhất khoảng một phần trăm dân số sẽ dành quãng thời gian ngoài công việc của mình để theo đuổi những hoạt động có ích cho cộng đồng. Và vì họ không phải sống nhờ những hoạt động ấy, nên sự sáng tạo của họ sẽ không bị bó buộc, cũng chẳng cần phải uốn mình theo những tiêu chuẩn do các bậc học giả già nua đặt ra. |
| But it is not only in these exceptional cases that the advantages of leisure will appear. | Nhưng lợi ích của thời gian nhàn rỗi không chỉ xuất hiện ở một số ít trường hợp đặc biệt như vậy. |
| Ordinary men and women, having the opportunity of a happy life, will become more kindly and less persecuting and less inclined to view others with suspicion. | Những người bình thường, khi có cơ hội sống một cuộc đời hạnh phúc hơn, cũng sẽ trở nên tử tế hơn, bớt thích đàn áp người khác hơn, và cũng bớt nhìn người khác bằng ánh mắt nghi ngờ. |
| The taste for war will die out, partly for this reason, and partly because it will involve long and severe work for all. | Khát vọng chiến tranh rồi cũng sẽ dần biến mất, một phần vì lý do đó, và một phần vì chiến tranh đồng nghĩa với việc tất cả mọi người đều sẽ phải lao động lâu hơn và cực nhọc hơn. |
| Good nature is, of all moral qualities, the one that the world needs most, and good nature is the result of ease and security, not of a life of arduous struggle. | Trong mọi phẩm chất đạo đức, lòng nhân hậu là điều mà thế giới cần nhất. Và lòng nhân hậu chỉ có thể nảy nở từ một cuộc sống đủ đầy và an toàn, chứ không phải từ một cuộc đời luôn phải vật lộn trong gian khó. |
| Modern methods of production have given us the possibility of ease and security for all; we have chosen instead to have overwork for some and starvation for others. Hitherto we have continued to be as energetic as we were before there were machines. | Các phương thức sản xuất hiện đại đã mang đến cho chúng ta khả năng xây dựng một xã hội mà ở đó mọi người đều được sống sung túc và an tâm. Thế nhưng, thay vì lựa chọn điều đó, chúng ta lại chọn để một số người phải làm việc quá sức, trong khi những người khác phải chịu cảnh đói khổ. Cho đến nay, chúng ta vẫn tiếp tục lao vào làm việc hùng hục như thời chưa có máy móc. |
| In this we have been foolish, but there is no reason to go on being foolish for ever. ■ | Đó là một sự ngu ngốc. |
| Nhưng chẳng có lý do gì để chúng ta cứ phải tiếp tục ngu ngốc mãi mãi. ■ |
By Bertrand Russell Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell (18 May 1872 – 2 February 1970), was an English philosopher, logician, and social reformer. He was one of the early 20th century’s prominent logicians, and a founder of analytic philosophy. | Viết bởi Bertrand Russell Bertrand Arthur William Russell, Bá tước Russell đời thứ ba (18 tháng 5 năm 1872 – 2 tháng 2 năm 1970) là một nhà triết học, nhà logic học và nhà cải cách xã hội người Anh. Ông là một trong những nhà logic học có ảnh hưởng lớn vào đầu thế kỷ XX, đồng thời là một trong những người đặt nền móng cho triết học phân tích. |
| In Praise of Idleness and Other Essays is a 1935 collection of essays by the philosopher Bertrand Russell. The collection includes essays on the subjects of sociology, ethics and philosophy. | “In Praise of Idleness and Other Essays” là tuyển tập các bài tiểu luận của nhà triết học Bertrand Russell, được xuất bản vào năm 1935. Cuốn sách tập hợp nhiều bài viết xoay quanh các chủ đề như xã hội học, đạo đức học và triết học. |
| In the eponymous essay, Russell displays a series of arguments and reasoning with the aim of stating how the ‘belief in the virtue of labour causes great evils in the modern world, and that the road to happiness, and prosperity lies instead in a diminution of labour’ and how work ‘is by no means one of the purposes of human life’. | Trong bài tiểu luận được lấy làm tựa cho cuốn sách, Russell đưa ra một loạt lập luận nhằm chứng minh rằng niềm tin cho rằng lao động là một đức hạnh đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho thế giới hiện đại, và rằng con đường dẫn đến hạnh phúc cũng như sự thịnh vượng không nằm ở việc làm nhiều hơn, mà ở việc giảm bớt thời gian lao động. Ông cũng khẳng định rằng lao động hoàn toàn không phải là một trong những mục đích của cuộc đời con người. |
| Tập Đọc (literally means “Reading Together”) is a bilingual English-Vietnamese magazine featuring new word annotations, translations, spoken word versions (audio articles), and a free vocabulary list for the community. The project has been maintained since 2020 and has published over 100 issues to date. | Tập Đọc là một tạp chí song ngữ Tiếng Anh – Tiếng Việt, với chú thích từ mới, cung cấp bản dịch, phiên bản bài đọc nói (báo tiếng), và danh sách từ mới miễn phí cho cộng đồng. Dự án được duy trì từ năm 2020 đến nay, hiện đã ra trên 100 số. |
| Readers should be advised that the articles published in Tập Đọc do not necessarily reflect the views, attitudes, and perspectives of the editors. Readers are encouraged to form their own opinions and evaluations through a dialogue between themselves and the authors during their reading process. Only reading writers with whom one agrees is akin to only engaging in conversations with those who compliment you: it’s comfortable, but dangerous. | Các bài viết được đăng trên Tập Đọc không nhất thiết phản ánh quan điểm, thái độ và góc nhìn của người biên tập. Người đọc nên hình thành quan điểm và đánh giá của riêng mình trong cuộc đối thoại giữa bản thân người đọc và tác giả, trong quá trình đọc bài của riêng mình. Việc chỉ đọc những người viết mà ta đồng ý cũng giống như chỉ chịu nói chuyện với những ai khen mình vậy: dễ chịu, nhưng nguy hiểm. |
| If you wish to support any of my projects, I would be profoundly grateful. Any support, no matter how small, will be significantly meaningful in helping me stay motivated or continue these non-profit efforts. | Nếu bạn muốn ủng hộ bất cứ dự án nào của mình, mình xin rất biết ơn. Mọi sự ủng hộ, dù nhỏ, đều sẽ rất có ý nghĩa trong việc giúp mình có động lực, hoặc có khả năng tiếp tục các công việc phi lợi nhuận này. |
| Please send your support to account number: 0491 0000 768 69. Account holder: Nguyễn Tiến Đạt, Vietcombank, Thăng Long branch. | Mọi ủng hộ xin gửi về số tài khoản: 0491 0000 768 69. Chủ tài khoản: Nguyễn Tiến Đạt, ngân hàng Vietcombank, chi nhánh Thăng Long. |
| Da Nang, Saturday, December 27, 2025 Dat Nguyen | Đà Nẵng, thứ Bảy, ngày 27.12.2025 Nguyễn Tiến Đạt (sutucon) |
Bạn có thể tải miễn phí bộ học liệu được xây dựng từ bài đọc này tại đây:
https://drive.google.com/drive/folders/1EoIat8JDSqGpES3TcaXpMf15V5FQAiz6?usp=sharing
BẢNG CHÚ THÍCH TỪ MỚI
| Từ | Nghĩa tiếng Anh | Nghĩa tiếng Việt | Câu ví dụ | |
| 1 | in praise of | expressing admiration or approval of someone or something | ca ngợi | The article was written in praise of scientific research. |
| 2 | idleness | the state of doing little or no work | sự nhàn rỗi | Too much idleness can make people feel unmotivated. |
| 3 | bring up | to raise and educate a child | nuôi dạy | She was brought up in a small village. |
| 4 | mischief | playful or slightly harmful bad behaviour | trò nghịch ngợm; hành vi quậy phá | The children got into mischief after school. |
| 5 | idle | not working or active | nhàn rỗi; không làm việc | The factory has been idle for months. |
| 6 | virtuous | having high moral standards | có đạo đức; đức hạnh | She is known for her virtuous behaviour. |
| 7 | acquire | to gain or develop something | có được; tiếp thu | Students acquire new skills through practice. |
| 8 | conscience | a sense of right and wrong | lương tâm | His conscience would not let him lie. |
| 9 | undergo | to experience or go through something | trải qua | The city has undergone major changes. |
| 10 | revolution | a great or complete change | sự thay đổi lớn; cuộc cách mạng | Technology has caused a revolution in education. |
| 11 | immense | extremely large or great | to lớn; vô cùng lớn | The project required an immense amount of effort. |
| 12 | preach | to publicly teach or strongly recommend an idea | truyền bá; rao giảng | Some people preach the importance of exercise. |
| 13 | claim | to say that something belongs to you | nhận; đòi | Several people claimed the lost wallet. |
| 14 | propaganda | information intended to influence people’s opinions | tuyên truyền | The government used propaganda during the war. |
| 15 | inaugurate | to officially begin or introduce something | khởi xướng; khai mạc | The president inaugurated the new policy. |
| 16 | campaign | a planned series of activities to achieve a goal | chiến dịch | The school launched a campaign against bullying. |
| 17 | induce | to persuade or cause someone to do something | thuyết phục; khiến | High prices may induce people to save money. |
| 18 | in vain | without success or result | vô ích | They searched for hours in vain. |
| 19 | advance (an argument) | to present or propose an idea | đưa ra (lập luận) | The lawyer advanced a strong argument. |
| 20 | dispose of | to deal with or get rid of something | giải quyết; loại bỏ | We must dispose of this issue first. |
| 21 | valid | logically or legally acceptable | hợp lý; có giá trị | That is a valid point. |
| 22 | engage in | to take part in an activity | tham gia vào | Many students engage in volunteer work. |
| 23 | conduct | behaviour | hành vi; cách cư xử | Such conduct is unacceptable. |
| 24 | earn | to receive money for work | kiếm được | She earns enough to support her family. |
| 25 | employment | paid work | việc làm; sự tuyển dụng | Tourism creates employment for local people. |
| 26 | income | money received regularly | thu nhập | His income has increased this year. |
| 27 | villain | a person responsible for harm or wrongdoing | kẻ xấu; thủ phạm | The story’s villain was finally caught. |
| 28 | savings | money kept for future use | tiền tiết kiệm | She used her savings to buy a house. |
| 29 | proverbial | well known because it is often referred to | nổi tiếng; được nhắc đến nhiều | He showed the proverbial patience of a teacher. |
| 30 | obvious | easy to notice or understand | rõ ràng | The answer seems obvious now. |
| 31 | invest | to put money into something to make a profit | đầu tư | Many people invest in property. |
| 32 | lend | to give something temporarily | cho vay; cho mượn | Banks lend money to businesses. |
| 33 | bulk | the largest part of something | phần lớn | The bulk of the budget went to education. |
| 34 | expenditure | the amount of money spent | chi tiêu; khoản chi | Government expenditure has increased. |
| 35 | civilized | having a highly developed society | văn minh | They lived in a civilized society. |
| 36 | economical | careful in spending money | tiết kiệm | It is more economical to travel by train. |
| 37 | armed forces | a country’s military | lực lượng vũ trang | He served in the armed forces. |
| 38 | gambling | betting money on games or events | cờ bạc | Gambling can become addictive. |
| 39 | enterprise | a business or company | doanh nghiệp | The enterprise expanded rapidly. |
| 40 | concede | to admit that something is true | thừa nhận | He conceded that his opponent was right. |
| 41 | deny | to say something is not true | phủ nhận | She denied the accusation. |
| 42 | devote | to give time or effort to something | cống hiến; dành cho | He devoted his life to teaching. |
| 43 | expend | to use or spend energy, time, or money | tiêu tốn | The project expended a great deal of money. |
| 44 | concern | a business or company | doanh nghiệp; công ty | The concern employs hundreds of workers. |
| 45 | go bankrupt | to become unable to pay debts | phá sản | Many small businesses went bankrupt. |
| 46 | injure | to harm someone or something | gây hại | His decision injured the company’s reputation. |
| 47 | divert | to change the direction or use of something | chuyển hướng | The government diverted funds to healthcare. |
| 48 | channel | a route or means through which something flows | kênh; hướng | We need better channels of communication. |
| 49 | nevertheless | despite that | tuy nhiên; dẫu vậy | The task was difficult; nevertheless, we finished it. |
| 50 | investment | money put into something for future profit | khoản đầu tư | Education is a valuable investment. |
| 51 | regard as | to consider someone or something as | coi là | She is regarded as an excellent teacher. |
| 52 | victim | a person harmed by an event or action | nạn nhân | The victim received medical treatment. |
| 53 | undeserved | not earned or not deserved | không đáng phải chịu | He received undeserved criticism. |
| 54 | misfortune | bad luck | điều bất hạnh; vận rủi | Losing his job was a great misfortune. |
| 55 | philanthropically | in a way that helps other people | một cách từ thiện; vị tha | She donated philanthropically to local charities. |
| 56 | despise | to strongly dislike or have no respect for | khinh thường | He despised dishonesty. |
| 57 | frivolous | not serious; lacking importance | hời hợt; phù phiếm | They criticised the film as frivolous. |
| 58 | preliminary | happening before the main part | sơ bộ; ban đầu | We held a preliminary meeting yesterday. |
| 59 | seriousness | the quality of being serious | sự nghiêm túc | Everyone understood the seriousness of the problem. |
| 60 | virtuousness | the quality of being morally good | tính đức hạnh | The book questions the virtuousness of hard work. |
| 61 | prosperity | the state of being successful and wealthy | sự thịnh vượng | Peace often leads to economic prosperity. |
| 62 | organized | planned and arranged carefully | có tổ chức | The project requires an organized approach. |
| 63 | diminution | a reduction in size or amount | sự giảm bớt | The policy led to a diminution of waste. |
| 64 | alter | to change something | thay đổi | Technology has altered the way we communicate. |
| 65 | relatively | in comparison with something else | tương đối | The exam was relatively easy. |
| 66 | indefinite | having no fixed limit or end | vô thời hạn | The meeting was postponed for an indefinite period. |
| 67 | extension | the act of making something larger or longer | sự mở rộng | The company plans an extension of its offices. |
| 68 | simultaneously | at the same time | đồng thời | The two events happened simultaneously. |
| 69 | persuasive | able to convince people | có sức thuyết phục | She gave a persuasive presentation. |
| 70 | throughout | in every part of | khắp; xuyên suốt | English is spoken throughout the country. |
| 71 | ownership | the state of owning something | quyền sở hữu | Home ownership is expensive in many cities. |
| 72 | privilege | a special right or advantage | đặc quyền | It is a privilege to study abroad. |
| 73 | landowner | a person who owns land | địa chủ; chủ đất | The landowner rented the fields to farmers. |
| 74 | unfortunately | sadly; unluckily | thật không may | Unfortunately, the train was delayed. |
| 75 | render | to cause something to become | khiến cho | The accident rendered the road unusable. |
| 76 | industry | hard work and effort | sự chăm chỉ | Her success is due to her industry. |
| 77 | historically | according to history | xét về mặt lịch sử | Historically, the city was an important port. |
| 78 | source | the origin of something | nguồn gốc | Exercise is a source of good health. |
| 79 | gospel | a set of beliefs accepted as true | tín điều; học thuyết | Some people treat the book as gospel. |
| 80 | civilization | a developed human society | nền văn minh | Ancient Egypt was a great civilization. |
| 81 | industrial revolution | the period of rapid industrial development | Cách mạng Công nghiệp | The Industrial Revolution changed society dramatically. |
| 82 | subsistence | the minimum needed to survive | mức đủ sống | Many families lived at subsistence level. |
| 83 | surplus | an amount more than is needed | phần dư; thặng dư | The company reported a budget surplus. |
| 84 | bare necessities | the most basic things needed to live | những nhu cầu thiết yếu tối thiểu | They could only afford the bare necessities. |
| 85 | appropriate | to take something for one’s own use | chiếm đoạt | The ruler appropriated the land. |
| 86 | priest | a religious leader | linh mục; giáo sĩ | The priest led the ceremony. |
| 87 | warrior | a soldier or fighter | chiến binh | The story is about a brave warrior. |
| 88 | famine | an extreme shortage of food | nạn đói | Millions suffered during the famine. |
| 89 | secure | to obtain something | giành được; có được | She secured a scholarship to study abroad. |
| 90 | persist | to continue to exist | tiếp diễn; tồn tại | Poverty still persists in some regions. |
| 91 | in spite of | despite | mặc dù | They went out in spite of the rain. |
| 92 | manufacturer | a company or person that makes goods | nhà sản xuất | The manufacturer exported its products worldwide. |
| 93 | profound | very great or deep | sâu sắc | The book had a profound influence on me. |
| 94 | take for granted | to fail to appreciate something because it seems normal | coi là điều hiển nhiên | We often take clean water for granted. |
| 95 | desirability | the quality of being worth having | tính đáng mong muốn | The desirability of the plan is debatable. |
| 96 | derive from | to come from a source | bắt nguồn từ | Many English words derive from Latin. |
| 97 | pre-industrial | existing before industrialization | tiền công nghiệp | The village kept its pre-industrial lifestyle. |
| 98 | adapt to | to change to suit new conditions | thích nghi với | Animals adapt to their environment. |
| 99 | technic | technology or technical methods (older usage) | kỹ thuật; công nghệ | Modern technic has transformed production. |
| 100 | leisure | free time | thời gian nhàn rỗi | Reading is my favourite leisure activity. |
| 101 | within limits | only to a reasonable extent | trong giới hạn | You can spend money within limits. |
| 102 | prerogative | an exclusive right or privilege | đặc quyền | Education should not be the prerogative of the rich. |
| 103 | privileged | having special advantages | có đặc quyền | Privileged children often have better opportunities. |
| 104 | distribute | to give something out | phân phối | The food was distributed equally. |
| 105 | community | a group of people living together | cộng đồng | The project benefits the whole community. |
| 106 | morality | principles of right and wrong | đạo đức | The novel explores questions of morality. |
| 107 | slavery | the system of owning slaves | chế độ nô lệ | Slavery was abolished many years ago. |
| 108 | primitive | belonging to an early stage of development | nguyên thủy | Primitive tools were made of stone. |
| 109 | peasant | a poor farmer | nông dân | Most people were peasants in medieval Europe. |
| 110 | subsist | to survive on a limited supply | sống cầm chừng | Many families subsisted on rice and vegetables. |
| 111 | sheer | complete; nothing except | hoàn toàn; thuần túy | They won through sheer determination. |
| 112 | compel | to force someone to do something | ép buộc | The law compels companies to pay taxes. |
| 113 | ethic | a system of moral principles | chuẩn mực đạo đức | A strong work ethic is highly valued. |
| 114 | duty | responsibility; obligation | bổn phận; nghĩa vụ | It is our duty to protect the environment. |
| 115 | support | to provide what is needed | hỗ trợ; nuôi sống | His salary supports his family. |
| 116 | compulsion | the use of force | sự ép buộc | Attendance should not depend on compulsion. |
| 117 | lessen | to reduce | làm giảm | New technology has lessened the workload. |
| 118 | diminish | to make or become smaller | làm giảm | The medicine diminished the pain. |
| 119 | wage-earner | a person who earns wages | người làm công ăn lương | Wage-earners were affected by inflation. |
| 120 | genuinely | sincerely; truly | thực sự | She was genuinely surprised. |
| 121 | conception | an idea or understanding | quan niệm | Our conception of success has changed. |
| 122 | holder of power | a person who has authority | người nắm quyền lực | Holders of power influence public policy. |
| 123 | conceal | to hide something | che giấu | He concealed the truth from his family. |
| 124 | identical | exactly the same | giống hệt | The two reports are almost identical. |
| 125 | humanity | all people; the human race | nhân loại | Climate change affects all humanity. |
| 126 | for instance | for example | chẳng hạn | Some animals, for instance dolphins, are highly intelligent. |
| 127 | slave-owner | a person who owns slaves | chủ nô | The novel criticizes wealthy slave-owners. |
| 128 | permanent | lasting forever or for a long time | lâu dài; vĩnh viễn | They found a permanent solution. |
| 129 | contribution | something given to help achieve something | sự đóng góp | Her research made a major contribution to science. |
| 130 | impossible | unable to happen or be done | không thể | It is impossible to finish in one day. |
| 131 | economic system | the way a country organizes its economy | hệ thống kinh tế | Every country has its own economic system. |
| 132 | essential | absolutely necessary | thiết yếu | Sleep is essential for good health. |
| 133 | justly | in a fair and reasonable way | một cách công bằng | Resources should be distributed justly. |
| 134 | injury | physical or other harm | sự tổn hại; chấn thương | Regular breaks help prevent injury. |
| 135 | diminish | to become or make something smaller or less | làm giảm; giảm bớt | Regular exercise can diminish the risk of heart disease. |
| 136 | enormously | to a very great degree | vô cùng; đáng kể | Technology has changed enormously in recent years. |
| 137 | labour | physical or mental work | lao động; công sức | The construction project requires a great deal of labour. |
| 138 | the necessaries of life | the basic things needed for survival | những nhu yếu phẩm của cuộc sống | Everyone should have access to the necessaries of life. |
| 139 | obvious | easy to see, notice, or understand | rõ ràng; hiển nhiên | It was obvious that the plan had failed. |
| 140 | armed forces | a country’s military forces | lực lượng vũ trang | Thousands of people serve in the armed forces. |
| 141 | engage in | to take part in an activity | tham gia vào | Many students engage in voluntary work. |
| 142 | production | the process of making or growing goods | sự sản xuất | The factory has increased its production of electric cars. |
| 143 | munitions | military weapons, ammunition, and equipment | vũ khí và đạn dược | The factory produced munitions during the war. |
| 144 | spying | the activity of secretly collecting information | hoạt động gián điệp | He was accused of spying for a foreign government. |
| 145 | propaganda | information used to influence people’s opinions, often unfairly | thông tin tuyên truyền | The government used propaganda to gain public support. |
| 146 | withdraw | to remove someone or something from a place or activity | rút; rút khỏi | The company decided to withdraw its products from the market. |
| 147 | productive | producing useful results or goods | có năng suất; hữu ích | I am usually most productive in the morning. |
| 148 | occupation | a job or profession | nghề nghiệp | Teaching is a demanding but rewarding occupation. |
| 149 | in spite of | despite something | mặc dù; bất chấp | In spite of the heavy rain, the event continued. |
| 150 | physical well-being | the state of being physically healthy and comfortable | sức khỏe và thể trạng tốt | Adequate sleep is essential for physical well-being. |
| 151 | wage-earner | a person who earns money by working for an employer | người làm công ăn lương | Rising prices have placed pressure on ordinary wage-earners. |
| 152 | significance | the importance or meaning of something | ý nghĩa; tầm quan trọng | Many people failed to understand the significance of the discovery. |
| 153 | conceal | to hide something | che giấu | The company tried to conceal the true cost of the project. |
| 154 | finance | the management of money and financial affairs | tài chính | She works in the field of international finance. |
| 155 | borrowing | the act of receiving money temporarily with the intention of repaying it | việc vay mượn | Excessive borrowing can lead to serious debt. |
| 156 | nourish | to provide what is needed for growth, health, or development | nuôi dưỡng; cung cấp dưỡng chất | Healthy food nourishes both the body and the mind. |
| 157 | conclusively | in a way that proves something beyond doubt | một cách dứt khoát; có tính kết luận | The study conclusively proved that the treatment was effective. |
| 158 | scientific organisation | the systematic arrangement of activities according to scientific principles | sự tổ chức có tính khoa học | Scientific organisation can improve workplace efficiency. |
| 159 | population | all the people living in a particular area | dân số | The city’s population has grown rapidly. |
| 160 | in fair comfort | in reasonably comfortable conditions | trong điều kiện tương đối đầy đủ, thoải mái | The family lived in fair comfort despite their limited income. |
| 161 | working capacity | the amount of work that a person or system is able to perform | năng lực lao động | Illness temporarily reduced his working capacity. |
| 162 | liberate | to free someone from a restriction or difficult situation | giải phóng; giải thoát | New technology may liberate workers from repetitive tasks. |
| 163 | preserve | to keep something in its original or existing state | duy trì; bảo tồn | Governments should preserve historic buildings. |
| 164 | cut down | to reduce the amount or size of something | cắt giảm | The company is trying to cut down its energy use. |
| 165 | chaos | a state of complete confusion and disorder | sự hỗn loạn | The sudden power cut caused chaos in the city. |
| 166 | restore | to return something to an earlier or better condition | khôi phục | The government promised to restore public confidence. |
| 167 | starve | to suffer or die because of a lack of food | chết đói; bị đói | Many animals may starve when food becomes scarce. |
| 168 | unemployed | without a paid job | thất nghiệp | The programme provides training for unemployed workers. |
| 169 | in proportion to | in a way that corresponds to the size, amount, or degree of something | tương ứng với; tỉ lệ thuận với | Employees should be rewarded in proportion to their contribution. |
| 170 | virtue | a morally good quality | đức tính tốt; phẩm hạnh | Patience is an important virtue for teachers. |
| 171 | exemplify | to be a clear example of something | minh họa; là ví dụ tiêu biểu cho | Her behaviour exemplifies professional responsibility. |
| 172 | industry | hard work and careful effort | sự siêng năng; chăm chỉ | His success was the result of talent and industry. |
| 173 | morality | principles concerning right and wrong behaviour | đạo đức; hệ thống quan niệm đạo đức | The novel raises important questions about morality. |
| 174 | circumstance | a fact or condition affecting a situation | hoàn cảnh; tình huống | People often behave differently in difficult circumstances. |
| 175 | arise | to begin to exist or happen | nảy sinh; phát sinh | Problems may arise if the instructions are unclear. |
| 176 | disastrous | causing great damage, failure, or suffering | thảm khốc; tai hại | The decision had disastrous consequences for the economy. |
| 177 | illustration | an example used to explain or prove something | ví dụ minh họa | The teacher gave an illustration of how the theory worked. |
| 178 | manufacture | the process of making goods in large quantities | sự sản xuất, chế tạo | The manufacture of electronic devices requires skilled workers. |
| 179 | invention | a new device, process, or idea | phát minh | The invention of the internet transformed communication. |
| 180 | sensible | practical and reasonable | hợp lý; sáng suốt | It would be sensible to save some money for emergencies. |
| 181 | be concerned in | to be involved in an activity or process | có liên quan; tham gia vào | Several companies were concerned in the development of the project. |
| 182 | actual | real, rather than imagined or expected | thực tế; thực sự | The actual cost was much higher than expected. |
| 183 | demoralising | causing someone to lose confidence or hope | gây nản lòng; làm mất tinh thần | Repeated failure can be extremely demoralising. |
| 184 | employer | a person or organisation that employs people | người sử dụng lao động; chủ lao động | Employers should provide a safe working environment. |
| 185 | go bankrupt | to become unable to pay one’s debts | phá sản | Several small businesses went bankrupt during the crisis. |
| 186 | previously | before the present time or event | trước đây | The building had previously been used as a school. |
| 187 | throw someone out of work | to cause someone to lose their job | khiến ai đó mất việc | Automation may throw some factory workers out of work. |
| 188 | overworked | made to work too hard or for too long | làm việc quá sức | Many healthcare workers feel tired and overworked. |
| 189 | insure | to make certain that something happens | bảo đảm; đảm bảo | Careful planning can insure the success of the project. |
| 190 | unavoidable | impossible to prevent or avoid | không thể tránh khỏi | Some delays are unavoidable during major construction work. |
| 191 | misery | great suffering or unhappiness | sự khổ sở; bất hạnh | Unemployment can cause considerable misery. |
| 192 | universal | affecting or involving everyone | phổ quát; toàn thể | Access to education should be a universal right. |
| 193 | insane | extremely unreasonable or foolish | điên rồ; hết sức phi lý | It would be insane to ignore such a serious warning. |
| 194 | ordinary | usual or normal | thông thường; bình thường | It seemed like an ordinary working day. |
| 195 | commonly | often or usually | thường xuyên; phổ biến | This word is commonly used in academic writing. |
| 196 | meddlesome | interfering in other people’s affairs in an annoying way | hay can thiệp; thích xen vào việc người khác | His meddlesome neighbour kept asking personal questions. |
| 197 | busybody | a person who is too interested in other people’s private affairs | người hay xen vào chuyện người khác | The local busybody wanted to know everyone’s business. |
| 198 | acquire the vote | to gain the legal right to vote | giành được quyền bầu cử | Women gradually acquired the vote in many countries. |
| 199 | establish by law | to officially create something through legislation | thiết lập bằng pháp luật | Minimum working standards were established by law. |
| 200 | indignation | anger caused by something considered unfair or wrong | sự phẫn nộ | The decision caused widespread public indignation. |
| 201 | upper classes | the wealthiest and most socially powerful groups | tầng lớp thượng lưu | The policy was initially supported by the upper classes. |
| 202 | frank | honest and direct, even when this may be unpleasant | thẳng thắn | She was frank about the difficulties of the job. |
| 203 | sentiment | an opinion, feeling, or attitude | quan điểm; tình cảm; thái độ | This sentiment is shared by many young people. |
| 204 | persist | to continue to exist despite difficulty or opposition | tiếp tục tồn tại; dai dẳng | Traditional attitudes still persist in some communities. |
| 205 | economic confusion | uncertainty or misunderstanding concerning economic matters | sự rối ren hoặc nhầm lẫn về kinh tế | Conflicting policies have created widespread economic confusion. |
| 206 | ethics | moral principles that influence behaviour | đạo đức; các nguyên tắc đạo đức | Medical students are required to study professional ethics. |
| 207 | frankly | in an honest and direct way | một cách thẳng thắn | Frankly, I do not think the plan will succeed. |
| 208 | superstition | a belief not based on reason or scientific knowledge | sự mê tín; điều mê tín | Many old superstitions still exist today. |
| 209 | of necessity | because it is necessary or unavoidable | do sự cần thiết; tất yếu | People living in remote areas travel long distances of necessity. |
| 210 | in the course of | during a particular period or process | trong quá trình; trong suốt | She gained valuable experience in the course of her career. |
| 211 | consume | to use, eat, or drink something | tiêu thụ; sử dụng | Wealthy countries consume large amounts of energy. |
| 212 | produce | food or other goods that have been grown or made | sản phẩm; nông sản | The market sells fresh local produce. |
| 213 | assume | to accept something as true without proof | giả định; cho rằng | We should not assume that all students learn in the same way. |
| 214 | on the whole | generally, considering everything | nhìn chung; xét tổng thể | On the whole, the new policy has been successful. |
| 215 | disagreeable | unpleasant or difficult to deal with | khó chịu; không dễ chịu | Cleaning the polluted river was a disagreeable task. |
| 216 | unjust | unfair or morally wrong | bất công; không công bằng | Many workers considered the decision unjust. |
| 217 | commodity | a product or raw material that can be bought and sold | hàng hóa | Oil is one of the world’s most valuable commodities. |
| 218 | in return for | as payment or exchange for something | để đổi lại; nhằm đáp lại | He received free accommodation in return for helping on the farm. |
| 219 | board and lodging | food and a place to live | ăn ở; tiền ăn và chỗ ở | The job includes free board and lodging. |
| 220 | to this extent | to this particular degree | trong phạm vi này; ở mức độ này | I agree with the argument, but only to this extent. |
| 221 | admit | to accept that something is true | thừa nhận | The company admitted that mistakes had been made. |
| 222 | minimum | the smallest possible amount | mức tối thiểu | Workers should receive at least the legal minimum. |
| 223 | namely | used to introduce exact information or examples | cụ thể là; tức là | Two subjects are compulsory, namely English and mathematics. |
| 224 | inherit | to receive money or property from someone who has died | thừa kế | She inherited a house from her grandmother. |
| 225 | marry money | to marry a wealthy person mainly for financial advantage | kết hôn với người giàu; lấy người giàu | He was accused of trying to marry money. |
| 226 | wage-earner | a person who earns money through paid employment | người làm công ăn lương | Rising food prices affect ordinary wage-earners most severely. |
| 227 | overwork | to work or make someone work too hard | làm việc quá sức; bắt làm quá sức | Employees may become ill if they regularly overwork. |
| 228 | unemployment | the state of not having a paid job | tình trạng thất nghiệp | Youth unemployment remains a serious social problem. |
| 229 | moderate | neither very large nor very small | vừa phải; có chừng mực | The project achieved success at a moderate cost. |
| 230 | sensible | practical and reasonable | hợp lý; sáng suốt | It would be sensible to reduce unnecessary spending. |
| 231 | well-to-do | wealthy or financially comfortable | khá giả; người khá giả | The neighbourhood is popular with well-to-do families. |
| 232 | be convinced that | to firmly believe that something is true | tin chắc rằng | She is convinced that education can reduce inequality. |
| 233 | leisure | time when a person is free from work | thời gian nhàn rỗi | Many people use their leisure to learn new skills. |
| 234 | indignant | angry because something seems unfair or wrong | phẫn nộ; bất bình | Residents were indignant at the sudden rise in taxes. |
| 235 | grim | unpleasant, serious, or depressing | khắc nghiệt; ảm đạm | The report presented a grim picture of the economy. |
| 236 | punishment | a penalty given for wrongdoing | hình phạt | The punishment was considered too severe. |
| 237 | oddly enough | used to introduce something surprising | lạ thay; điều kỳ lạ là | Oddly enough, the cheapest option proved to be the best. |
| 238 | civilized | educated, cultured, and socially developed | văn minh; có giáo dục | A civilized society should protect vulnerable people. |
| 239 | snobbish | showing excessive respect for wealth or social status | trưởng giả; sính địa vị | His snobbish attitude made others uncomfortable. |
| 240 | admiration | a feeling of respect and approval | sự ngưỡng mộ | She expressed admiration for the volunteers’ dedication. |
| 241 | aristocratic | connected with the highest social class | thuộc tầng lớp quý tộc | The building once belonged to an aristocratic family. |
| 242 | extend to | to include or affect someone or something | mở rộng tới; bao gồm | The new rules extend to all employees. |
| 243 | plutocracy | a society governed or controlled by wealthy people | chế độ tài phiệt | Critics argued that the country was becoming a plutocracy. |
| 244 | be confined to | to be limited to a particular group, place, or situation | bị giới hạn trong | The problem is not confined to large cities. |
| 245 | common sense | practical and reasonable judgement | lẽ thường; óc phán đoán thông thường | Common sense suggests that we should prepare in advance. |
| 246 | concede | to admit that something is true, often unwillingly | thừa nhận | He conceded that the opposing argument had some merit. |
| 247 | considerable | fairly large or important | đáng kể; lớn | The project required a considerable amount of funding. |
| 248 | be cut off from | to be separated from or unable to access something | bị tách khỏi; không được tiếp cận | Rural communities may be cut off from essential services. |
| 249 | the bulk of | the largest part of something | phần lớn | The bulk of the budget was spent on healthcare. |
| 250 | deprivation | the lack of something necessary or desirable | sự thiếu thốn; tình trạng bị tước đoạt | Sleep deprivation can reduce concentration. |
| 251 | asceticism | the practice of avoiding pleasure and comfort for moral or religious reasons | chủ nghĩa khổ hạnh | The monk lived a life of strict asceticism. |
| 252 | vicarious | experienced through the actions or suffering of another person | gián tiếp; thông qua người khác | Some viewers gain vicarious pleasure from adventure films. |
| 253 | insist on | to demand or strongly require something | khăng khăng yêu cầu | The teacher insisted on accurate referencing. |
| 254 | excessive | greater than is reasonable or necessary | quá mức | Excessive screen time can affect children’s sleep. |
| 255 | quantity | an amount or number of something | số lượng | The factory produces large quantities of plastic waste. |
| 256 | creed | a set of beliefs or principles | tín điều; hệ tư tưởng | Equality was a central part of their political creed. |
| 257 | governing class | the social group that holds political power | giai cấp cầm quyền | The governing class resisted demands for reform. |
| 258 | dignity | the quality of deserving respect | phẩm giá; sự cao quý | Every worker should be treated with dignity. |
| 259 | sobriety | the state of being serious and not affected by alcohol | sự tỉnh táo; lối sống tiết chế | The organisation promoted sobriety and responsible behaviour. |
| 260 | distant advantage | a benefit expected only in the far future | lợi ích xa vời; lợi ích trong tương lai xa | People may reject present hardship for an uncertain distant advantage. |
| 261 | submissiveness | the quality of being willing to obey others without resistance | sự phục tùng; tính dễ bảo | The system rewarded obedience and submissiveness. |
| 262 | authority | the power or right to control and command | quyền lực; nhà chức trách | Citizens should be able to question authority. |
| 263 | reappear | to appear again | xuất hiện trở lại | The same problem reappeared several months later. |
| 264 | moreover | in addition; also | hơn nữa | The plan is expensive; moreover, it may be ineffective. |
| 265 | ruler | a person who governs a country | người cai trị | The ruler introduced a series of economic reforms. |
| 266 | the universe | all existing matter, space, and energy | vũ trụ | Scientists continue to study the origins of the universe. |
| 267 | dialectical materialism | a Marxist theory that explains change through conflicts in material conditions | chủ nghĩa duy vật biện chứng | Dialectical materialism played an important role in Marxist philosophy. |
| 268 | proletariat | the social class of wage-earning workers | giai cấp vô sản | The movement claimed to represent the proletariat. |
| 269 | have something in common with | to share a characteristic with something or someone | có điểm chung với | This theory has much in common with earlier approaches. |
| 270 | feminist | a person who supports equal rights for women | người theo chủ nghĩa nữ quyền | Early feminists campaigned for voting rights. |
| 271 | saintliness | the quality of being extremely morally good | sự thánh thiện; đức hạnh cao cả | Her patience was praised as a sign of saintliness. |
| 272 | console | to comfort someone who is unhappy | an ủi | Friends tried to console him after the loss. |
| 273 | inferiority | the state of being lower in quality, status, or importance | sự thấp kém; địa vị thấp hơn | The ideology encouraged a sense of inferiority among workers. |
| 274 | maintain that | to continue to claim that something is true | khẳng định rằng | The researchers maintain that the evidence is reliable. |
| 275 | desirable | worth having or achieving | đáng mong muốn | A flexible working schedule is highly desirable. |
| 276 | pioneer | one of the first people to develop or support a new idea | người tiên phong | She was a pioneer in modern nursing. |
| 277 | virtue | a morally good quality | đức tính; phẩm hạnh | Honesty is widely regarded as a virtue. |
| 278 | worthlessness | the state of having no value or importance | sự vô giá trị | The article challenges the supposed worthlessness of manual labour. |
| 279 | as regards | concerning; in relation to | liên quan đến; xét về | As regards cost, the second option is more practical. |
| 280 | manual work | work done mainly with the hands or physical effort | lao động chân tay | Manual work can be physically demanding. |
| 281 | sycophant | a person who praises powerful people to gain an advantage | kẻ xu nịnh | The leader surrounded himself with loyal sycophants. |
| 282 | in praise of | expressing approval or admiration for something | ca ngợi | The essay was written in praise of leisure. |
| 283 | toil | hard and tiring physical work | lao động cực nhọc | Generations of workers endured years of exhausting toil. |
| 284 | profess | to claim openly that one has a belief or feeling | tuyên bố; tự nhận | The organisation professes a commitment to equality. |
| 285 | nobility | the quality of being morally good, honourable, or admirable | sự cao quý; phẩm chất cao thượng | The novel celebrates the nobility of self-sacrifice. |
| 286 | derive from | to come or develop from a particular source | bắt nguồn từ | Many modern words derive from Latin. |
| 287 | enslavement | the state of being controlled or treated as a slave | sự nô dịch; tình trạng bị làm nô lệ | The law was designed to prevent exploitation and enslavement. |
| 288 | excellence | the quality of being extremely good | sự xuất sắc; phẩm chất ưu việt | The university has a reputation for academic excellence. |
| 289 | in essence | when considering the most important feature | về bản chất | The two proposals are, in essence, very similar. |
| 290 | revivalist | intended to renew enthusiasm for a religious or ideological belief | mang tính phục hưng; khơi dậy niềm tin | The speaker used a revivalist style to inspire the crowd. |
| 291 | appeal | a serious or urgent request | lời kêu gọi | The charity made an appeal for emergency donations. |
| 292 | secure | to obtain or achieve something | giành được; bảo đảm có được | The company secured funding for the new project. |
| 293 | shock worker | a highly productive worker presented as a model in a socialist system | công nhân thi đua; lao động tiên tiến | Shock workers were praised for exceeding production targets. |
| 294 | hold something before someone | to present something as an ideal or goal | đưa ra làm lý tưởng hoặc mục tiêu | Success was held before the students as the reward for hard work. |
| 295 | ethical teaching | instruction about moral principles and behaviour | giáo huấn đạo đức | Ethical teaching should encourage both responsibility and compassion. |
| 296 | for the present | for now; at the current time | hiện tại; trước mắt | For the present, the company will continue with its existing policy. |
| 297 | all to the good | entirely beneficial or desirable | hoàn toàn có lợi; rất tốt | Greater public awareness is all to the good. |
| 298 | natural resources | materials found in nature that can be used by people | tài nguyên thiên nhiên | The country is rich in natural resources. |
| 299 | await | to wait for something to happen | chờ đợi | Several challenges await the new government. |
| 300 | development | the process of growth or improvement | sự phát triển | Economic development can improve living standards. |
| 301 | credit | money borrowed from a bank or another lender | tín dụng; khoản vay | Small businesses often depend on bank credit. |
| 302 | circumstance | a fact or condition affecting a situation | hoàn cảnh; tình huống | People may behave differently in difficult circumstances. |
| 303 | economic justice | fairness in the distribution of wealth and economic opportunities | công bằng kinh tế | The policy aims to promote greater economic justice. |
| 304 | proportion | a part or share of a whole | tỷ lệ; phần | A large proportion of the population lives in cities. |
| 305 | minority | a smaller part of a group | thiểu số | Only a small minority opposed the proposal. |
| 306 | owing to | because of | do; bởi vì | The match was cancelled owing to heavy rain. |
| 307 | absence | the state of something not being present | sự thiếu vắng; sự không có | The absence of clear rules caused confusion. |
| 308 | central control | control exercised by a central authority | sự kiểm soát tập trung | Central control can improve coordination in some industries. |
| 309 | a host of | a large number of people or things | rất nhiều; hàng loạt | The new technology offers a host of benefits. |
| 310 | dispense with | to manage without something | không cần đến; loại bỏ | Digital records allow offices to dispense with paper files. |
| 311 | overwork | to work or make someone work too much | làm việc quá sức; bắt làm quá sức | Employees may become ill if they regularly overwork. |
| 312 | prove inadequate | to turn out to be insufficient or unsuitable | tỏ ra không đầy đủ; không đáp ứng được | The existing measures proved inadequate. |
| 313 | manufacture | to produce goods, usually in large quantities | sản xuất; chế tạo | The factory manufactures medical equipment. |
| 314 | high explosives | powerful substances designed to explode violently | chất nổ mạnh | The storage of high explosives is strictly regulated. |
| 315 | firework | a small explosive device used for entertainment | pháo hoa | Children watched the fireworks from a safe distance. |
| 316 | combination | a mixture or joining of several things | sự kết hợp | Success usually results from a combination of skill and effort. |
| 317 | device | a method, plan, or piece of equipment used for a particular purpose | biện pháp; thiết bị | The author uses humour as a literary device. |
| 318 | keep alive | to cause an idea, tradition, or feeling to continue | duy trì; giữ cho tồn tại | Schools help keep local traditions alive. |
| 319 | notion | an idea, belief, or understanding | quan niệm; ý niệm | The study challenges the notion that longer hours increase productivity. |
| 320 | be the lot of | to be the usual fate or situation of someone | là số phận; phần đời của | Hard physical labour was once the lot of most workers. |
| 321 | rational | based on reason and logic | hợp lý; có lý trí | We need a rational solution to the problem. |
| 322 | elementary comforts | basic things that make life comfortable | những tiện nghi cơ bản | Every family should have access to elementary comforts. |
| 323 | gradually | slowly over a period of time | dần dần | The economy gradually recovered after the crisis. |
| 324 | popular vote | a vote in which members of the public make a decision | cuộc bỏ phiếu của người dân | The issue was decided by a popular vote. |
| 325 | at each stage | at every step in a process | ở từng giai đoạn | The project should be reviewed at each stage. |
| 326 | supreme | highest in degree, rank, or importance | tối cao; cao nhất | The safety of passengers must be the supreme priority. |
| 327 | authority | a person or organisation with official power | nhà chức trách; cơ quan có thẩm quyền | The local authorities introduced new traffic regulations. |
| 328 | aim at | to intend to achieve something | nhằm tới; hướng tới | The programme aims at reducing poverty. |
| 329 | paradise | an ideal or extremely pleasant place or state | thiên đường; trạng thái lý tưởng | The island is often described as a tropical paradise. |
| 330 | scheme | a plan or system for achieving something | kế hoạch; đề án | The government introduced a housing scheme for low-income families. |
| 331 | sacrifice | to give up something valuable for another purpose | hy sinh; đánh đổi | Some people sacrifice their free time to advance their careers. |
| 332 | productivity | the rate at which goods or services are produced | năng suất | Better equipment can increase worker productivity. |
| 333 | ingenious | clever, original, and inventive | khéo léo; tài tình | The engineer proposed an ingenious solution. |
| 334 | put forward | to suggest an idea or proposal for consideration | đưa ra; đề xuất | Several solutions were put forward at the meeting. |
| 335 | dam | a barrier built across a river to control water | đập nước | The dam supplies electricity to nearby towns. |
| 336 | strait | a narrow passage of water connecting two larger bodies of water | eo biển | The ship passed safely through the strait. |
| 337 | admirable | deserving respect or approval | đáng ngưỡng mộ; đáng khen | Her commitment to education is admirable. |
| 338 | be liable to | to be likely to experience or do something, usually unpleasant | có khả năng; dễ | Poorly designed systems are liable to fail. |
| 339 | postpone | to delay something until a later time | trì hoãn | The organisers postponed the event until next month. |
| 340 | proletarian | relating to the working class | thuộc giai cấp vô sản; thuộc tầng lớp lao động | The novel focuses on proletarian life in industrial cities. |
| 341 | generation | all people born and living at approximately the same time | thế hệ | One generation may experience social change differently from another. |
| 342 | nobility | the quality of being morally good or worthy of respect | sự cao quý | The speech praised the nobility of public service. |
| 343 | toil | hard and tiring work | lao động cực nhọc | Workers endured years of physical toil. |
| 344 | amid | in the middle of or surrounded by something | giữa; trong bối cảnh | The company expanded amid growing economic uncertainty. |
| 345 | ice field | a large area covered with floating or permanent ice | cánh đồng băng; vùng băng rộng lớn | The explorers crossed a vast ice field. |
| 346 | snowstorm | a storm with heavy snow and strong winds | bão tuyết | The roads were closed because of the snowstorm. |
| 347 | regard something as | to consider something in a particular way | coi điều gì là | Many people regard education as a basic right. |
| 348 | an end in itself | something valued for its own sake rather than for what it achieves | mục đích tự thân | Economic growth should not be treated as an end in itself. |
| 349 | a means to | a method used to achieve a particular result | phương tiện để đạt tới | Education is a means to greater social mobility. |
| 350 | state of affairs | the situation that exists at a particular time | tình trạng; tình hình | The present state of affairs cannot continue indefinitely. |
| 351 | emphatically | in a forceful and definite way | một cách dứt khoát; mạnh mẽ | She emphatically rejected the accusation. |
| 352 | existence | the state of being real or alive | sự tồn tại | Clean water is essential to human existence. |
| 353 | navvy | a labourer employed in heavy construction work, especially roads or railways | công nhân làm công việc xây dựng nặng nhọc | Navvies built many of Britain’s early railways and canals. |
| 354 | superior to | better, more important, or of higher quality than something else | vượt trội hơn; cao hơn | This method is superior to the previous one. |
| 355 | mislead | to cause someone to believe something incorrect | làm hiểu lầm; đánh lừa | Advertisements can mislead consumers. |
| 356 | contented | happy and satisfied with one’s situation | hài lòng; mãn nguyện | He felt contented with his simple lifestyle. |
| 357 | dignity | the quality of deserving respect | phẩm giá; sự cao quý | All workers should be treated with dignity. |
| 358 | take care to | to make a deliberate effort to do something | chú ý; cẩn thận làm gì | Researchers must take care to avoid bias. |
| 359 | in this respect | concerning this particular aspect | về phương diện này | The two systems are similar in this respect. |
| 360 | mechanism | a system of parts or processes that makes something work | cơ chế; máy móc | Scientists are studying the mechanism behind memory loss. |
| 361 | delight in | to take great pleasure in something | thích thú với; lấy làm vui vì | Children often delight in discovering how machines work. |
| 362 | astonishingly | in a way that is very surprising | một cách đáng kinh ngạc | The new device is astonishingly efficient. |
| 363 | motive | a reason for doing something | động cơ; lý do | Financial gain was not his main motive. |
| 364 | make an appeal to | to attract or interest someone | hấp dẫn; thu hút | The proposal may make little appeal to younger voters. |
| 365 | actual | real, rather than imagined or theoretical | thực tế; thực sự | The actual cost was higher than expected. |
| 366 | fulfil | to perform a duty or achieve a purpose | hoàn thành; thực hiện | Schools should help students fulfil their potential. |
| 367 | noblest | most morally admirable | cao quý nhất | Helping others is one of humanity’s noblest aims. |
| 368 | transform | to change something completely | biến đổi; chuyển đổi | Technology has transformed modern communication. |
| 369 | period of rest | a length of time spent relaxing or recovering | khoảng thời gian nghỉ ngơi | Workers need a regular period of rest. |
| 370 | contentment | a state of peaceful happiness and satisfaction | sự mãn nguyện; sự hài lòng | True contentment does not always depend on wealth. |
| 371 | spring from | to originate or develop from something | bắt nguồn từ | Many social problems spring from inequality. |
| 372 | livelihood | a way of earning enough money to live | sinh kế; kế sinh nhai | Fishing provides a livelihood for many coastal families. |
| 373 | derive | to obtain something from a source | thu được; có được từ | Many people derive pleasure from creative activities. |
| 374 | whatever | any or all of the things that may be relevant | bất cứ điều gì; mọi thứ mà | People should be free to pursue whatever interests them. |
| 375 | in so far as | to the degree that; if and to the extent that | trong chừng mực mà | In so far as the policy reduces poverty, it should be supported. |
| 376 | condemnation | a strong expression of disapproval | sự lên án; bằng chứng cho thấy điều gì là tồi tệ | The decision received widespread public condemnation. |
| 377 | formerly | in the past | trước đây | The building was formerly used as a library. |
| 378 | capacity for | the ability to experience or do something | khả năng làm hoặc cảm nhận điều gì | Children have a remarkable capacity for learning languages. |
| 379 | light-heartedness | the quality of being cheerful and free from worry | sự vui vẻ, vô tư | The festival brought a sense of light-heartedness to the town. |
| 380 | to some extent | partly, but not completely | ở một mức độ nào đó | I agree with the argument to some extent. |
| 381 | inhibit | to prevent or limit an action, process, or feeling | kìm hãm; cản trở | Fear of failure can inhibit creativity. |
| 382 | cult of efficiency | an excessive admiration for efficiency | sự sùng bái hiệu suất | The cult of efficiency can make employees feel constantly pressured. |
| 383 | for the sake of | for the purpose or benefit of something | vì mục đích; vì lợi ích của | The forest should be protected for the sake of future generations. |
| 384 | for its own sake | because it is valuable or enjoyable in itself | vì bản thân điều đó | Some people study history purely for its own sake. |
| 385 | serious-minded | thoughtful, responsible, and concerned with serious matters | nghiêm túc; đứng đắn | She is a serious-minded student who takes her studies seriously. |
| 386 | continually | repeatedly or very frequently | liên tục; thường xuyên | The company continually updates its safety procedures. |
| 387 | respectable | considered socially acceptable or deserving respect | đáng kính; đứng đắn | Teaching is widely regarded as a respectable profession. |
| 388 | desirable | worth having or achieving | đáng mong muốn | Flexible working hours are highly desirable for many parents. |
| 389 | topsy-turvy | confused or arranged in a disordered way | đảo lộn; lộn xộn | The sudden change left the whole organisation topsy-turvy. |
| 390 | praiseworthy | deserving approval or admiration | đáng khen ngợi | Her commitment to helping disadvantaged children is praiseworthy. |
| 391 | merely | only; simply | chỉ đơn thuần | The problem is not merely financial. |
| 392 | frivolous | not serious or important | phù phiếm; hời hợt | Some people consider fashion a frivolous interest. |
| 393 | broadly speaking | generally, without considering every detail | nói chung; nhìn chung | Broadly speaking, younger people use social media more frequently. |
| 394 | transaction | an act of buying, selling, or exchanging something | giao dịch | The bank charges a fee for each transaction. |
| 395 | absurd | completely unreasonable or illogical | vô lý; phi lý | It is absurd to blame one person for the entire problem. |
| 396 | one might as well | used to show that one idea is as reasonable or unreasonable as another | chẳng khác nào; có thể cũng nên | Without clear evidence, one might as well guess. |
| 397 | maintain that | to continue to claim that something is true | khẳng định rằng | The researchers maintain that the treatment is safe. |
| 398 | individual | a single person considered separately from a group | cá nhân | Each individual has different educational needs. |
| 399 | consumption | the act of using, eating, or buying something | sự tiêu thụ | Excessive energy consumption harms the environment. |
| 400 | divorce between | a complete separation or lack of connection between two things | sự tách rời giữa hai điều | The report highlights a divorce between policy and reality. |
| 401 | profit-making | intended to produce financial profit | nhằm tạo lợi nhuận | The organisation is not a profit-making enterprise. |
| 402 | incentive | something that encourages a person to act | động lực; sự khuyến khích | Financial rewards can provide an incentive to work harder. |
| 403 | attach importance to | to consider something important | coi trọng | Many employers attach importance to communication skills. |
| 404 | consumer | a person who buys or uses goods and services | người tiêu dùng | Consumers are becoming more concerned about sustainability. |
| 405 | imply | to suggest something without stating it directly | ngụ ý | His remarks implied that further changes were likely. |
| 406 | necessarily | as an inevitable result; in every case | nhất thiết; tất yếu | Higher prices do not necessarily mean better quality. |
| 407 | pure frivolity | activity that has no serious purpose | sự vui chơi hoàn toàn vô bổ | Leisure does not have to consist of pure frivolity. |
| 408 | entitle someone to | to give someone the right to have or do something | cho ai quyền được hưởng điều gì | This ticket entitles you to free entry to the museum. |
| 409 | see fit | to consider something suitable or appropriate | thấy phù hợp | Employees may organise their schedules as they see fit. |
| 410 | carry something farther | to develop or extend something further | phát triển hoặc mở rộng thêm | The researchers decided to carry the investigation farther. |
| 411 | taste | an interest in or appreciation of a particular activity or art form | sở thích; năng lực thưởng thức | Schools can help students develop a taste for literature. |
| 412 | intelligently | in a sensible and thoughtful way | một cách thông minh, hợp lý | Natural resources must be used intelligently. |
| 413 | highbrow | intellectual and intended for highly educated people | mang tính bác học; hàn lâm | The programme combines popular entertainment with highbrow discussion. |
| 414 | remote | far away from towns or other populated places | xa xôi; hẻo lánh | Medical services are limited in remote areas. |
| 415 | rural | relating to the countryside | thuộc nông thôn | Many young people leave rural communities to find work. |
| 416 | impulse | a sudden strong desire to do something | sự thôi thúc; xung động | She resisted the impulse to reply angrily. |
| 417 | cultivate | to develop a skill, quality, or interest | nuôi dưỡng; phát triển | Reading can cultivate curiosity and empathy. |
| 418 | human nature | the basic qualities and behaviour shared by human beings | bản chất con người | The desire for social contact is part of human nature. |
| 419 | passive | not actively participating or taking action | thụ động | Watching television is a largely passive activity. |
| 420 | take up | to use a particular amount of time, space, or energy | chiếm; sử dụng hết | Administrative tasks take up much of the teacher’s time. |
| 421 | take an active part in | to participate actively in something | tích cực tham gia vào | Students should take an active part in classroom discussions. |
| 422 | leisure class | a social class wealthy enough not to need paid employment | tầng lớp nhàn rỗi | The leisure class traditionally had time to support the arts. |
| 423 | social justice | fairness in the distribution of rights, opportunities, and resources | công bằng xã hội | Access to education is an important issue of social justice. |
| 424 | oppressive | cruel, unfair, or severely restrictive | áp bức; hà khắc | Citizens protested against the oppressive regime. |
| 425 | sympathy | understanding and concern for another person’s suffering | sự cảm thông | The public expressed sympathy for the victims. |
| 426 | justify | to give a convincing reason for something | biện minh; chứng minh là hợp lý | The benefits do not justify the high cost. |
| 427 | privilege | a special right or advantage available only to certain people | đặc quyền | Higher education was once a privilege of the wealthy. |
| 428 | diminish | to make or become smaller or less important | làm giảm; suy giảm | Constant criticism may diminish a student’s confidence. |
| 429 | excellence | the quality of being extremely good | sự xuất sắc | The university is known for academic excellence. |
| 430 | drawback | a disadvantage or negative feature | nhược điểm | The main drawback of online learning is limited social interaction. |
| 431 | cultivate the arts | to encourage and develop artistic activities | phát triển và nuôi dưỡng nghệ thuật | Wealthy patrons helped cultivate the arts. |
| 432 | philosophy | a system of ideas about knowledge, life, or morality | triết học; hệ tư tưởng | She studied political philosophy at university. |
| 433 | refine | to improve something by making small changes | tinh chỉnh; làm cho tinh tế hơn | The team refined its proposal after receiving feedback. |
| 434 | liberation | the act of freeing a person or group from control or oppression | sự giải phóng | Education can contribute to social liberation. |
| 435 | the oppressed | people who are treated cruelly or denied freedom | những người bị áp bức | The movement demanded justice for the oppressed. |
| 436 | inaugurate | to begin or introduce a new system, period, or activity | khởi đầu; khai mở | The reform inaugurated a new period of economic growth. |
| 437 | from above | initiated or controlled by people in authority | từ giới cầm quyền; từ cấp trên | The changes were imposed from above. |
| 438 | mankind | all human beings | nhân loại | Scientific progress has brought major benefits to mankind. |
| 439 | emerge from | to develop out of or come out of a situation | thoát ra khỏi; xuất hiện từ | The country gradually emerged from the crisis. |
| 440 | barbarism | extreme cruelty or an uncivilised condition | sự man rợ; tình trạng kém văn minh | Education was seen as a defence against barbarism. |
| 441 | hereditary | passed from one generation to the next | cha truyền con nối; di truyền | Political power should not be hereditary. |
| 442 | extraordinarily | to an unusually great degree | cực kỳ; khác thường | The treatment was extraordinarily effective. |
| 443 | wasteful | using more time, money, or resources than necessary | lãng phí | Printing unnecessary documents is wasteful. |
| 444 | industrious | working hard and carefully | chăm chỉ; cần cù | She is an industrious student who rarely misses a deadline. |
| 445 | exceptionally | unusually; to a greater degree than normal | đặc biệt; khác thường | The students performed exceptionally well. |
| 446 | set against | to compare one fact or advantage with an opposing one | đặt lên bàn cân với; đối chiếu với | The benefits must be set against the environmental costs. |
| 447 | poacher | a person who illegally hunts animals or catches fish | kẻ săn trộm | Rangers arrested several poachers in the national park. |
| 448 | systematic | organised according to a clear method or plan | có hệ thống | A systematic approach makes research more reliable. |
| 449 | accidentally | by chance rather than by intention | tình cờ; vô tình | The file was accidentally deleted. |
| 450 | by-product | an additional result produced during another process | sản phẩm phụ; hệ quả phụ | Greater confidence was a by-product of the training. |
| 451 | at large | as a whole; in general | nói chung; trên phạm vi toàn xã hội | The issue affects society at large. |
| 452 | academic milieu | the social and intellectual environment of universities | môi trường học thuật | Researchers may become isolated within an academic milieu. |
| 453 | tend to | to usually behave in a particular way or have a particular characteristic | có xu hướng | People tend to remember unusual events more clearly. |
| 454 | be unaware of | not know about something | không nhận thức được; không biết về | Many consumers are unaware of the environmental cost of fast fashion. |
| 455 | preoccupation | a matter that occupies much of someone’s attention | mối bận tâm | Employment is a major preoccupation for many graduates. |
| 456 | rob something of | to deprive something of a quality or advantage | làm mất đi; tước đi | Poor presentation can rob a good argument of its influence. |
| 457 | general public | ordinary people in society | công chúng nói chung | The museum is now open to the general public. |
| 458 | line of research | a particular area or direction of academic investigation | hướng nghiên cứu | The discovery opened up a new line of research. |
| 459 | discourage | to make someone less willing or confident to do something | làm nản lòng | High fees may discourage students from applying. |
| 460 | academic institution | an organisation devoted to education or research | cơ sở học thuật | Academic institutions should encourage independent thinking. |
| 461 | adequate | sufficient or satisfactory for a particular purpose | đầy đủ; thích hợp | The current funding is not adequate to meet demand. |
| 462 | guardian | a person or organisation that protects something | người hoặc tổ chức bảo vệ | The courts act as guardians of individual rights. |
| 463 | unutilitarian | not intended to produce an immediate practical benefit | không mang mục đích thực dụng | Artistic activities may seem unutilitarian but remain socially valuable. |
| 464 | pursuit | an activity that someone spends time doing | hoạt động theo đuổi; sự theo đuổi | Reading is a worthwhile intellectual pursuit. |
| 465 | be possessed of | to have a particular quality | có; sở hữu một phẩm chất | She is possessed of great patience. |
| 466 | scientific curiosity | a strong desire to understand the natural world through investigation | óc tò mò khoa học | Scientific curiosity encourages children to ask questions. |
| 467 | indulge | to allow oneself to enjoy or spend time on something | thỏa mãn; tự cho phép mình theo đuổi | During the holiday, he indulged his interest in photography. |
| 468 | be obliged to | to be required or forced to do something | buộc phải | Employers are obliged to provide a safe workplace. |
| 469 | draw attention to | to make people notice something | thu hút hoặc hướng sự chú ý tới | The report draws attention to rising inequality. |
| 470 | sensational | intended to cause excitement or shock | giật gân | The newspaper published a sensational story. |
| 471 | pot-boiler | a book or work produced mainly to earn money | tác phẩm viết chủ yếu để kiếm tiền | The novelist wrote several pot-boilers before completing his masterpiece. |
| 472 | with a view to | with the intention of achieving something | nhằm mục đích | The company reduced prices with a view to attracting new customers. |
| 473 | economic independence | the ability to support oneself financially | sự độc lập về kinh tế | Education can help young people achieve economic independence. |
| 474 | monumental | extremely important, large, or impressive | lớn lao; đồ sộ | Completing the research was a monumental achievement. |
| 475 | phase | a stage in a process of development | giai đoạn | The project has entered its final phase. |
| 476 | academic detachment | an emotionally distant or purely theoretical academic perspective | sự tách biệt mang tính học thuật | Excessive academic detachment can make research seem irrelevant. |
| 477 | lack in reality | to be insufficiently connected with real life | thiếu tính thực tế | Some theoretical models lack in reality. |
| 478 | exasperatedly | in a way that shows great annoyance or frustration | một cách bực tức; cáu kỉnh | He responded exasperatedly after being asked the same question again. |
| 479 | struggle to | to have difficulty doing something | chật vật để làm gì | Many students struggle to manage their time effectively. |
| 480 | by routine | according to habit rather than careful thought | theo lối mòn; một cách máy móc | Decisions should not be made merely by routine. |
| 481 | in the interval | during the period between two events | trong khoảng thời gian đó | The theory had been disproved in the interval. |
| 482 | frayed nerves | a state of anxiety, stress, and irritability | thần kinh căng thẳng | Months of overwork left the staff with frayed nerves. |
| 483 | weariness | extreme tiredness | sự mệt mỏi; kiệt sức | She felt a deep sense of weariness after the journey. |
| 484 | dyspepsia | pain or discomfort caused by indigestion | chứng khó tiêu | Stress and poor eating habits may contribute to dyspepsia. |
| 485 | exact | to demand and obtain something, especially effort or payment | đòi hỏi; buộc phải trả | The task exacted a heavy emotional cost. |
| 486 | exhaustion | extreme physical or mental tiredness | sự kiệt sức | Continuous overtime can lead to exhaustion. |
| 487 | amusement | an activity that entertains people | hoạt động giải trí | The park provides amusement for children of all ages. |
| 488 | vapid | lacking interest, intelligence, or originality | nhạt nhẽo; vô vị | The programme was criticised for its vapid content. |
| 489 | devote something to | to use time, energy, or resources for a purpose | dành điều gì cho | She devoted much of her life to scientific research. |
| 490 | originality | the quality of being new, creative, or unusual | tính độc đáo; sáng tạo | The judges praised the originality of the design. |
| 491 | unhampered | not restricted or prevented | không bị cản trở | Researchers should be free to work unhampered by political pressure. |
| 492 | conform to | to follow an accepted rule, standard, or expectation | tuân theo; phù hợp với | Products must conform to safety standards. |
| 493 | elderly | old or relating to older people | cao tuổi | The programme provides support for elderly residents. |
| 494 | pundit | an expert who frequently gives opinions in public | chuyên gia bình luận | Political pundits disagreed about the election result. |
| 495 | exceptional case | an unusual situation that differs from the general rule | trường hợp ngoại lệ | Financial support may be provided in exceptional cases. |
| 496 | kindly | kind, gentle, and sympathetic | tử tế; nhân hậu | He was a kindly man who helped his neighbours. |
| 497 | persecuting | treating someone cruelly because of their beliefs or identity | có tính đàn áp; ngược đãi | A tolerant society should be less persecuting towards minorities. |
| 498 | be inclined to | to tend or be likely to behave in a particular way | có xu hướng | Tired people may be inclined to make poor decisions. |
| 499 | view someone with suspicion | to distrust someone | nhìn ai với sự nghi ngờ | Outsiders were initially viewed with suspicion. |
| 500 | involve | to include something as a necessary part or result | bao gồm; kéo theo | The job involves frequent international travel. |
| 501 | severe | very serious, difficult, or intense | nghiêm trọng; khắc nghiệt | The region experienced a severe shortage of water. |
| 502 | good nature | a kind, friendly, and patient character | tính tốt bụng; bản tính hiền hòa | His good nature made him popular with his colleagues. |
| 503 | moral quality | a characteristic connected with right and wrong behaviour | phẩm chất đạo đức | Honesty is an important moral quality. |
| 504 | ease and security | comfort and freedom from danger or anxiety | sự an nhàn và an toàn | Stable employment can provide families with ease and security. |
| 505 | arduous | requiring great effort and energy | gian khổ; rất vất vả | Climbing the mountain was an arduous task. |
| 506 | starvation | extreme suffering or death caused by lack of food | nạn đói; sự chết đói | Humanitarian aid helped prevent widespread starvation. |
| 507 | hitherto | until the present or a particular time | cho đến nay; trước thời điểm đó | The disease had hitherto been difficult to treat. |
| 508 | energetic | active and full of energy | năng động; tràn đầy năng lượng | She remained energetic despite her demanding schedule. |
| 509 | go on doing something | to continue doing something | tiếp tục làm điều gì | Society cannot go on wasting natural resources forever. |
Tập Đọc 
Leave a comment