Tập Đọc

Tập Đọc 2025

Your life is not a story: why narrative thinking holds you back

Published by

Nguyễn Tiến Đạt (sutucon)

on

December 8, 2024

Our stories help us make sense of a chaotic world, but they can be harmful and restrictive. There’s a liberating alternative

Narratives are everywhere, and the need to construct and share them is almost inescapable. ‘A man is always a teller of tales,’ wrote Jean-Paul Sartre in his novel Nausea (1938), ‘he lives surrounded by his stories and the stories of others, he sees everything that happens to him through them; and he tries to live his own life as if he were telling a story.’	Các câu chuyện tự sự hiện diện khắp nơi, và nhu cầu tạo dựng, chia sẻ chúng gần như không thể tránh khỏi. “Con người luôn là người kể chuyện,” Jean-Paul Sartre viết trong tiểu thuyết Buồn Nôn (1938), “anh ta sống giữa những câu chuyện của mình và của người khác, nhìn mọi thứ xung quanh qua lăng kính những câu chuyện đó; và anh ta cố gắng sống cuộc đời mình như thể đang kể lại một câu chuyện.”
We rely on narratives because they help us understand the world. They make life more meaningful. According to Sartre, to turn the most banal series of events into an adventure, you simply ‘begin to recount it’. However, telling a story is not just a powerful creative act. Some philosophers think that narratives are fundamental to our experiences. Alasdair MacIntyre believes we can understand our actions and those of others only as part of a narrative life. And Peter Goldie argues that our very lives ‘have narrative structure’ – it is only by grappling with this structure that we can understand our emotions and those of others. This suggests that narratives play central, possibly fundamental, roles in our lives. But as Sartre warns in Nausea: ‘everything changes when you tell about life.’	Chúng ta dựa vào những câu chuyện tự sự vì chúng giúp chúng ta hiểu thế giới. Chúng làm cho cuộc sống có ý nghĩa hơn. Theo Sartre, để biến những sự kiện tầm thường nhất thành một cuộc phiêu lưu, bạn chỉ cần “bắt đầu kể nó.” Tuy nhiên, kể chuyện không chỉ là một hành động sáng tạo mạnh mẽ. Một số triết gia cho rằng những câu chuyện tự sự là yếu tố nền tảng của trải nghiệm. Alasdair MacIntyre tin rằng chúng ta chỉ có thể hiểu hành động của mình và của người khác như một phần của câu chuyện cuộc đời. Và Peter Goldie cho rằng cuộc sống của chúng ta “có cấu trúc tự sự” – chỉ khi nắm bắt cấu trúc này, chúng ta mới hiểu được cảm xúc của mình và của người khác. Điều này ngụ ý rằng các câu chuyện tự sự đóng vai trò trung tâm, có thể là căn bản, trong cuộc sống của chúng ta. Nhưng như Sartre cảnh báo trong Buồn Nôn: “mọi thứ thay đổi khi bạn kể về cuộc sống.”
In some cases, narratives can hold us back by limiting our thinking. In other cases, they may diminish our ability to live freely. They also give us the illusion that the world is ordered, logical, and difficult to change, reducing the real complexity of life. They can even become dangerous when they persuade us of a false and harmful world view. Perhaps we shouldn’t be too eager to live our lives as if we were ‘telling a story’. The question is: what other options do we have?	Trong một số trường hợp, các câu chuyện tự sự có thể kìm hãm chúng ta bằng cách giới hạn tư duy. Ở những trường hợp khác, chúng có thể làm giảm khả năng sống tự do của chúng ta. Chúng còn tạo ra ảo tưởng rằng thế giới là có trật tự, hợp lý và khó thay đổi, làm giảm bớt sự phức tạp thực sự của cuộc sống. Đôi khi, chúng trở nên nguy hiểm khi khiến chúng ta tin vào một thế giới quan sai lệch và có hại. Có lẽ chúng ta không nên quá háo hức sống cuộc đời mình như thể đang “kể lại một câu chuyện.” Vậy câu hỏi đặt ra là: chúng ta còn lựa chọn nào khác?
Narratives work by organising our experiences by connecting them into sequences, which give our lives meaning. The ability to form these sequences is something we learn very young. As the educator Carol Fox found during research in the 1990s, stories begin shaping us from childhood. Fox found that reading to children at home gives them tacit knowledge of linguistic and narrative structures, which they incorporate into their own spoken stories. Her research showed that children as young as three used stories to experiment with language as they made sense of the world. The older we get, the more we keep playing – and the more we keep relying on narratives.	Các câu chuyện tự sự hoạt động bằng cách sắp xếp những trải nghiệm của chúng ta thành chuỗi liên kết, mang lại ý nghĩa cho cuộc sống. Khả năng hình thành những chuỗi sự kiện này là thứ chúng ta học rất sớm. Như nhà giáo dục Carol Fox đã phát hiện trong nghiên cứu vào thập niên 1990, những câu chuyện bắt đầu định hình chúng ta từ thuở nhỏ. Bà nhận thấy rằng việc đọc sách cho trẻ em tại nhà mang lại cho chúng kiến thức ngầm về cấu trúc ngôn ngữ và tự sự, thứ mà chúng áp dụng vào những câu chuyện tự mình kể. Nghiên cứu của Fox cho thấy trẻ em mới ba tuổi đã sử dụng câu chuyện để thử nghiệm ngôn ngữ khi chúng tìm cách hiểu thế giới. Càng lớn, chúng ta càng tiếp tục chơi đùa – và càng dựa nhiều hơn vào những câu chuyện tự sự.
As adults, we adopt different roles, including friend, lover, employee, parent, carer and more. The way we understand these roles is often framed in terms of expected behaviour. For example, we have a narrative grasp of what a ‘friend’ is, and we judge ourselves and others by how well they fit that narrative – sometimes favourably, sometimes less so.	Khi trưởng thành, chúng ta đảm nhận nhiều vai trò khác nhau, bao gồm bạn bè, người yêu, nhân viên, cha mẹ, người chăm sóc và hơn thế nữa. Cách chúng ta hiểu những vai trò này thường được hình thành từ hành vi mong đợi. Chẳng hạn, chúng ta có một khái niệm tự sự về một “người bạn” là gì, và chúng ta đánh giá bản thân và người khác dựa trên mức độ phù hợp với câu chuyện đó – đôi khi tích cực, đôi khi không.
So, why is this a problem? One issue is complexity. Seeing yourself as the main character in a story can overly simplify the fullness of life. Think of the way in which people talk about their ‘journey’ through life. Through this narrative, certain events become more significant while others are overlooked, and random events can be reframed as being part of some grand plan. Yet viewing our lives in such a narrow way hinders our ability to understand the complex behaviour of others and ourselves. For example, a child that accepts the narrative of being ‘naughty’ may incorrectly frame their behaviour as bad, rather than as an expression of their unmet needs. Stories can change us by locking us into ways of acting, thinking, and feeling.	Vậy vấn đề ở đây là gì? Một trong những vấn đề là sự phức tạp. Việc coi mình là nhân vật chính trong một câu chuyện có thể đơn giản hóa quá mức sự đầy đủ của cuộc sống. Hãy nghĩ về cách mọi người thường nói về “hành trình” của họ qua cuộc sống. Thông qua câu chuyện này, một số sự kiện trở nên quan trọng hơn trong khi những sự kiện khác bị bỏ qua, và những sự kiện ngẫu nhiên có thể được nhìn nhận như một phần của một kế hoạch lớn lao nào đó. Tuy nhiên, nhìn cuộc sống theo cách hẹp hòi này cản trở khả năng hiểu rõ hành vi phức tạp của chính chúng ta và của người khác. Ví dụ, một đứa trẻ chấp nhận câu chuyện rằng mình “hư hỏng” có thể sai lầm khi cho rằng hành vi của mình là xấu, thay vì là sự biểu hiện của nhu cầu chưa được đáp ứng. Những câu chuyện có thể thay đổi chúng ta bằng cách khóa chặt chúng ta vào những cách hành động, suy nghĩ và cảm nhận cố định.
In the 1970s, a recognition of this limitation gave rise to narrative therapy. Rather than seeing people as illogical or overly emotional, this new form of psychotherapy focused on the role of narratives in a person’s life. As the therapist Martin Payne explains in his book Narrative Therapy (2000), the approach allows ‘richer, combined narratives to emerge from disparate descriptions of experience’. A new narrative can be incredibly powerful for someone who is unaware of how their established stories are obscuring other ways of understanding their life.	Vào thập niên 1970, việc nhận ra giới hạn này đã dẫn đến sự ra đời của liệu pháp tự sự. Thay vì coi con người là phi lý trí hay quá cảm xúc, liệu pháp mới này tập trung vào vai trò của những câu chuyện tự sự trong cuộc sống của một người. Như nhà trị liệu Martin Payne giải thích trong cuốn sách Liệu pháp Tự sự (2000), cách tiếp cận này cho phép “những câu chuyện phong phú, đa dạng hơn nảy sinh từ những mô tả trải nghiệm rời rạc.” Một câu chuyện tự sự mới có thể vô cùng mạnh mẽ đối với người chưa nhận ra rằng những câu chuyện vốn có của họ đang che khuất các cách hiểu khác về cuộc sống của mình.
The stories that might need changing are not only grand, but also minor, such as the ‘scripts’ that we rely on throughout our lives. These scripts can become habitual patterns of thinking, influencing our interpretations of family members, friends or colleagues. As narrative therapy shows, we can also get these scripts wrong, and may need help altering them.	Những câu chuyện cần thay đổi không chỉ là những câu chuyện lớn, mà còn là những “kịch bản” nhỏ mà chúng ta dựa vào trong suốt cuộc đời. Những kịch bản này có thể trở thành các nếp nghĩ như một thói quen, ảnh hưởng đến cách chúng ta diễn giải về các thành viên gia đình, bạn bè hoặc đồng nghiệp. Như liệu pháp tự sự chỉ ra, chúng ta cũng có thể hiểu sai những kịch bản này và cần sự giúp đỡ để thay đổi chúng.
Though narrative therapy can be effective, it is unable to help people understand what creates and shapes their narratives. It merely helps them to choose between different narratives or construct new stories about themselves and the world. Swapping one ‘script’ for another doesn’t help someone see the full range of possibilities that lie in front of them, including what it might mean to reject a narrative altogether.	Tuy nhiên, mặc dù liệu pháp tự sự có thể hiệu quả, nó không giúp mọi người hiểu điều gì tạo nên và định hình câu chuyện tự sự của họ. Nó chỉ giúp họ chọn giữa những câu chuyện khác nhau hoặc xây dựng những câu chuyện tự sự mới về bản thân và thế giới. Việc đổi “kịch bản” này sang “kịch bản” khác không giúp ai đó nhìn thấy đầy đủ các khả năng trước mắt, bao gồm cả việc từ bỏ hoàn toàn câu chuyện.
The possibility of rejecting a narrative can be found in Sartre’s Being and Nothingness (1943) where he describes a café waiter. According to Sartre, the waiter has adopted a particular narrative that shapes his identity and governs how he ought to behave. Being wedded to a narrative view of the self can lead to living in what Sartre calls ‘bad faith’ – that is, living without being aware of one’s responsibility or in control of one’s own destiny:	Khả năng từ bỏ một câu chuyện có thể được tìm thấy trong cuốn Hữu thể và Hư vô (1943) của Sartre, nơi ông miêu tả một người bồi bàn. Theo Sartre, người bồi bàn đã chấp nhận một câu chuyện cụ thể định hình danh tính của mình và điều chỉnh cách anh ta phải cư xử. Việc gắn bó với quan điểm tự sự về bản thân có thể dẫn đến việc sống trong cái mà Sartre gọi là “niềm tin xấu” – tức là sống mà không nhận ra trách nhiệm của mình hoặc không kiểm soát được số phận của mình:
All his behaviour seems to us a game. He applies himself to *chaining* his movements as if they were *mechanisms*, the one *regulating* the other; his gestures and even his voice seem to be mechanisms; he gives himself the quickness and *pitiless* *rapidity* of things. He is playing, he is *amusing* himself. But what is he playing? We need not watch long before we can explain it: he is playing at being a waiter in a café. There is nothing there to surprise us.	“Tất cả hành vi của anh ấy dường như là một trò chơi. Anh ta *sắp xếp* những cử động của mình như thể chúng là những *cơ chế*, cái này *điều khiển* cái kia; cử chỉ và thậm chí giọng nói của anh ta dường như là những cơ chế; anh ta tự tạo cho mình sự nhanh nhẹn và *tốc độ* *không thương xót* của sự vật. Anh ta đang chơi đùa, đang tự *giải trí*. Nhưng anh ta đang chơi trò gì? Chúng ta không cần phải quan sát lâu để giải thích điều đó: anh ta đang đóng vai một người bồi bàn trong quán cà phê.”
In other words, he is playing the role of a waiter in a similar manner to an actor on stage who follows a script. As a result of embodying the waiter-narrative, he lives inauthentically because he can only act in a way that fits with the role. The narrative he follows gives him a limited understanding of himself, determining his actions and preventing him from taking ownership of his life. But what would happen if the waiter rejected that narrative identity? For Sartre, this would be a step towards true selfhood, or an authentic existence – what he called ‘being’ – rather than merely playing a role.	Nói cách khác, anh ta đang đóng vai một người bồi bàn giống như cách một diễn viên trên sân khấu theo một kịch bản. Việc nhập vai này khiến anh ta sống không thật vì chỉ có thể hành động theo cách phù hợp với vai trò đó. Câu chuyện mà anh ta theo đuổi khiến anh ta có một sự hiểu biết hạn chế về bản thân, quyết định hành động của anh ta và ngăn cản anh ta làm chủ cuộc đời mình. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu người bồi bàn từ bỏ câu chuyện đó? Với Sartre, đây sẽ là một bước tiến tới bản ngã đích thực, hoặc một sự tồn tại chân thực – điều ông gọi là “hữu thể” – thay vì chỉ đơn thuần đóng một vai diễn.
So, what does it mean to reject a narrative? Living in a non-narrative way means rejecting a particular identity, and instead seeing life and meaning as a set of open choices. For the waiter, rejecting his narrative identity would mean acting in a way that reflects his choices and sense of self, not just the story he tells about himself.	Vậy từ bỏ một câu chuyện có nghĩa là gì? Sống một cách phi tự sự có nghĩa là từ bỏ một danh tính cụ thể và thay vào đó coi cuộc sống và ý nghĩa như một tập hợp các lựa chọn mở. Với người bồi bàn, từ bỏ danh tính tự sự của mình sẽ có nghĩa là hành động theo cách phản ánh lựa chọn và cảm giác của bản thân, không chỉ là câu chuyện anh ta tự kể về chính mình.
To understand what is involved in rejecting a narrative, it is important to remember that narratives do not exist outside of people’s minds. The stories we tell ourselves are not out there in the world. They are tools that mediate our relationships with the world. Though they relate to facts, and real events, they are not factual. In fact, they are neither true nor false. Instead, stories help us make sense of things. So, if we rejected the power of narratives to sequence events in our lives, how else would we organise our thoughts about the world?	Để hiểu điều gì liên quan đến việc từ bỏ một câu chuyện, cần nhớ rằng những câu chuyện tự sự không tồn tại bên ngoài tâm trí của con người. Những câu chuyện chúng ta tự kể không phải là thứ tồn tại ngoài kia trong thế giới. Chúng là công cụ giúp chúng ta điều hòa mối quan hệ với thế giới. Mặc dù chúng liên quan đến sự thật và các sự kiện thực, chúng không phải là sự thật. Thực tế, chúng không đúng cũng không sai. Thay vào đó, những câu chuyện giúp chúng ta hiểu mọi thứ. Vậy nếu chúng ta từ bỏ quyền lực của các câu chuyện tự sự trong việc sắp xếp các sự kiện trong cuộc sống, làm thế nào khác để chúng ta tổ chức suy nghĩ về thế giới?
Think of the ways that perspectives organise experiences differently. By ‘perspective’ I mean something more complex than ‘point of view’. I’m referring to the way we engage with the world from a particular position or orientation that draws our attention to aspects of experience, like how our visual ‘perspective’ allows bright colours to show up more easily than dull ones. Perspectives are shaped by our place in the world, our beliefs, values and what we think matters. As the philosopher Elisabeth Camp explains, a perspective ‘helps us to do things with the thoughts we have: to make quick judgments based on what’s most important, to grasp intuitive connections, and to respond emotionally, among other things.’ Through perspective some features of our experiences ‘stick out in our minds while others fade into the background.’	Hãy nghĩ về cách mà các góc nhìn tổ chức trải nghiệm theo cách khác. Khi nói đến “góc nhìn”, tôi không chỉ đề cập đến “quan điểm” mà là cách chúng ta tương tác với thế giới từ một vị trí hoặc định hướng cụ thể, thu hút sự chú ý của chúng ta vào các khía cạnh của trải nghiệm, giống như cách mà “góc nhìn” thị giác giúp các màu sáng nổi bật hơn các màu tối. Các góc nhìn được định hình bởi vị trí của chúng ta trong thế giới, niềm tin, giá trị và những gì chúng ta cho là quan trọng. Như triết gia Elisabeth Camp giải thích, một góc nhìn “giúp chúng ta làm điều gì đó với những suy nghĩ mà chúng ta có: đưa ra những phán đoán nhanh chóng dựa trên những gì quan trọng nhất, nắm bắt các kết nối trực quan và phản ứng cảm xúc, trong số những điều khác.” Thông qua góc nhìn, một số khía cạnh của trải nghiệm “nổi bật trong tâm trí chúng ta trong khi những khía cạnh khác phai nhạt.”
Perspectives, then, determine the narratives we adopt. In other words, our core beliefs and values shape the way we see things and what we take to be important in our experiences. It is our perspectives that generate our narratives. Perspective also explains why our narratives can differ so radically from those of other people, even when we experience the same events. But once we understand these perspectives, we can see how flexible our narratives can truly become. Perspectives, it turns out, don’t have a linear, ordered structure. We can’t think of them in terms of sequences of events, like stories. In some ways, perspectives are better represented by the non-linearity of poetry.	Những góc nhìn, do đó, quyết định câu chuyện tự sự mà chúng ta chấp nhận. Nói cách khác, niềm tin và giá trị cốt lõi của chúng ta định hình cách chúng ta nhìn nhận sự vật và điều mà chúng ta cho là quan trọng trong trải nghiệm của mình. Chính góc nhìn của chúng ta tạo ra các câu chuyện tự sự. Góc nhìn cũng giải thích tại sao câu chuyện tự sự của chúng ta có thể khác biệt hoàn toàn so với người khác, ngay cả khi chúng ta trải qua cùng một sự kiện. Nhưng khi hiểu được những góc nhìn này, chúng ta sẽ thấy các câu chuyện tự sự của mình linh hoạt như thế nào. Hóa ra, góc nhìn không có cấu trúc tuyến tính, trật tự. Chúng ta không thể nghĩ về chúng dưới dạng chuỗi sự kiện, giống như những câu chuyện. Theo một cách nào đó, góc nhìn được thể hiện tốt hơn qua sự phi tuyến tính của thơ ca.
Poems, particularly lyric poems, are inherently perspectival; they unify words, images, thoughts and feelings to express value. Poetry captures a way of seeing and feeling, not just a sequence of events.	Thơ, đặc biệt là thơ trữ tình, vốn mang tính góc nhìn; chúng thống nhất ngôn từ, hình ảnh, suy nghĩ và cảm xúc để biểu đạt giá trị. Thơ ca nắm bắt cách nhìn và cảm nhận, chứ không chỉ là chuỗi sự kiện.
Think of ‘Thirteen Ways of Looking at a Blackbird’ (1917) by the American poet Wallace Stevens. Each stanza focuses on a different way of looking at a blackbird and its relationship to the self:	Hãy nghĩ về bài thơ Mười ba cách nhìn một con chim hoét đen (1917) của nhà thơ Mỹ Wallace Stevens. Mỗi khổ thơ tập trung vào một cách nhìn khác nhau về con chim đen và mối quan hệ của nó với bản ngã:
Icicles filled the long window With barbaric glass. The shadow of the blackbird Crossed it, to and fro. The mood Traced in the shadow An indecipherable cause.	Những mũi băng nhọn treo đầy khung cửa sổ dài Như những mảnh kính hoang dã. Bóng con chim hoét đen Lướt qua, rồi lại lướt về. Tâm trạng Ẩn hiện trong bóng tối đó Như một nguyên do chẳng thể hiểu rõ.
In Stevens’s poem, he brings experiences together without explaining how they are related – they are connected only by his perspective. Likewise, understanding ourselves in a non-linear way means seeing how we relate to a complex and chaotic world in the present moment. Within that moment, we find significance without needing an ordered pattern.	Trong bài thơ của Stevens, ông kết nối những trải nghiệm mà không cần giải thích chúng liên quan với nhau như thế nào – chúng chỉ được liên kết bởi góc nhìn của ông. Tương tự, việc hiểu bản thân theo cách phi tuyến tính có nghĩa là nhận ra cách chúng ta liên hệ với một thế giới phức tạp và hỗn loạn trong khoảnh khắc hiện tại. Trong khoảnh khắc đó, chúng ta tìm thấy ý nghĩa mà không cần một khuôn mẫu trật tự.
And so, instead of just changing our narratives, we should learn to understand the perspectives that shape them. When we focus on our own stories, we live life as we already know it, but by loosening the grip that stories hold over our lives – by focusing on the perspectives of ourselves and others – we can begin opening ourselves up to other possibilities. We can adopt new orientations, find significance in new places, and even move toward the exciting unpredictability of shared perspectives.	Vì vậy, thay vì chỉ thay đổi những câu chuyện tự sự của mình, chúng ta nên học cách hiểu các góc nhìn định hình chúng. Khi chúng ta tập trung vào những câu chuyện của bản thân, chúng ta đang sống một cuộc đời như mình đã biết. Nhưng bằng cách nới lỏng sự kìm hãm mà những câu chuyện có đối với cuộc sống – bằng cách tập trung vào góc nhìn của chính mình và của người khác – chúng ta có thể bắt đầu mở ra những khả năng khác. Chúng ta có thể áp dụng những định hướng mới, tìm thấy ý nghĩa ở những nơi mới, và thậm chí tiến đến sự không thể đoán trước thú vị của những góc nhìn chung.
As Sartre warned, everything changes when you tell a story. Narratives limit our potential. Though we are complex beings, living in a chaotic universe, our stories create the illusion that our lives are ordered, logical and complete.	Như Sartre đã cảnh báo, mọi thứ thay đổi khi bạn kể một câu chuyện. Các câu chuyện tự sự giới hạn tiềm năng của chúng ta. Dù chúng ta là những sinh thể phức tạp, sống trong một vũ trụ hỗn loạn, những câu chuyện của chúng ta tạo ra ảo tưởng rằng cuộc sống của chúng ta có trật tự, hợp lý và hoàn chỉnh.
We might never fully escape the narratives that surround us, but we can learn to change the perspectives behind them. And so, we are never bound by stories, only by our ability to understand how our beliefs and values shape the way we perceive and engage with the world. We don’t need better narratives; we need to expand and refine our perspectives.	Có thể chúng ta không bao giờ hoàn toàn thoát khỏi những câu chuyện tự sự xung quanh, nhưng chúng ta có thể học cách thay đổi những góc nhìn đằng sau chúng. Và vì thế, chúng ta không bao giờ bị ràng buộc bởi các câu chuyện, mà chỉ bởi khả năng hiểu cách niềm tin và giá trị của chúng ta định hình cách chúng ta nhận thức và tương tác với thế giới. Chúng ta không cần những câu chuyện tự sự hay hơn; chúng ta cần mở rộng và tinh chỉnh góc nhìn của mình.
By *Karen Simecekis* *Karen Simecekis* associate professor of philosophy at the University of Warwick, UK. She is the author of Philosophy of Lyric Voice: The Cognitive Value of Page and Performance Poetry (Bloomsbury, 2023). Edited by *Cameron Allan McKean –* 17 October 2024	Viết bởi *Karen Simecekis* *Karen Simecek* là phó giáo sư triết học tại Đại học Warwick, Vương quốc Anh. Bà là tác giả của cuốn Philosophy of Lyric Voice: The Cognitive Value of Page and Performance Poetry (Bloomsbury, 2023). Biên tập bởi *Cameron Allan McKean –* 17 tháng 10 năm 2024

https://psyche.co/ideas/your-life-is-not-a-story-why-narrative-thinking-holds-you-back

BẢNG CHÚ THÍCH TỪ MỚI

	Từ	Loại từ	Phiên âm	Nghĩa tiếng Anh	Nghĩa tiếng Việt

1	narratives	noun	/ˈnærətɪvz/	stories or accounts of events, experiences, or the way in which these are told or understood	câu chuyện, tường thuật, tự sự
2	inescapable	adjective	/ˌɪnɪˈskeɪpəbᵊl/	impossible to avoid or evade; unavoidable	không thể tránh khỏi, không thể thoát khỏi
3	banal	adjective	/bəˈnɑːl/	so lacking in originality or interest as to be obvious and boring; commonplace	tầm thường, vô vị, nhàm chán
4	recount	verb	/ˌriːˈkaʊnt/	to tell a story or narrate the details of an event or experience	kể lại, thuật lại, tường thuật
5	fundamental	adjective	/ˌfʌndəˈmɛntᵊl/	forming a necessary base or core; of central importance	cơ bản, nền tảng, thiết yếu
6	structure	noun	/ˈstrʌkʧə/	the arrangement of and relations between the parts or elements of something complex	kết cấu, cấu trúc, bố cục
7	grappling with	verb phrase	/ˈɡræpᵊlɪŋ/ /wɪð/	struggling to deal with or comprehend something difficult or complex	vật lộn với, chật vật với, cố gắng giải quyết
8	hold us back	phrasal verb	/həʊld/ /ʌs/ /bæk/	to prevent or hinder someone from progressing or achieving something	kìm hãm, cản trở, ngăn cản
9	diminish	verb	/dɪˈmɪnɪʃ/	to make or become less; to reduce in size, importance, or intensity	giảm bớt, thu nhỏ, làm suy yếu
10	illusion	noun	/ɪˈluːʒᵊn/	a false idea, belief, or perception that appears to be real or true	ảo tưởng, ảo giác, sự ngộ nhận
11	ordered	adjective	/ˈɔːdəd/	arranged or organized according to a particular sequence, pattern, or structure	có trật tự, có sắp xếp, ngăn nắp
12	complexity	noun	/kəmˈplɛksəti/	the state of being complicated or made up of many interconnected parts	sự phức tạp, rắc rối, khó hiểu
13	world view	noun	/wɜːld/ /vjuː/	a particular philosophy of life or conception of the world	thế giới quan, quan điểm về thế giới
14	sequences	noun	/ˈsiːkwənsɪz/	a series of events, actions, or things that follow each other in a particular order	chuỗi, trình tự, dãy
15	tacit	adjective	/ˈtæsɪt/	understood or implied without being openly stated	ngầm, ngụ ý, ẩn ý
16	linguistic	adjective	/lɪŋˈɡwɪstɪk/	related to language, its structure, and the way it is used	thuộc ngôn ngữ, ngôn ngữ học
17	incorporate	verb	/ɪnˈkɔːpᵊreɪt/	to include or absorb something as part of a whole	kết hợp, sát nhập, hợp nhất
18	adopt	verb	/əˈdɒpt/	to take up or accept something, such as an idea, method, or role	chấp nhận, áp dụng, nhận nuôi (trong ngữ cảnh cụ thể)
19	carer	noun	/ˈkeərə/	a person who provides care and support for someone who is sick, elderly, or disabled	người chăm sóc, người bảo mẫu
20	framed	verb	/freɪmd/	described or conceptualized in a particular way; presented from a specific perspective	được định hình, được đóng khung, được mô tả theo một cách cụ thể
21	grasp	noun	/ɡrɑːsp/	an understanding or knowledge of something	sự hiểu biết, sự nắm bắt
22	overly simplify	verb phrase	/ˈəʊvᵊli/ /ˈsɪmplɪfaɪ/	to reduce the complexity of something to an extent that it becomes misleading or incorrect	quá đơn giản hóa, giản lược quá mức
23	fullness	noun	/ˈfʊlnəs/	the quality of being complete or whole; the richness of an experience or life	sự đầy đủ, sự trọn vẹn, sự sung túc
24	overlooked	verb	/ˌəʊvəˈlʊkt/	to fail to notice, consider, or recognize something	bỏ sót, không chú ý tới, không để ý tới
25	reframed	verb	/ˌriːˈfreɪmd/	to change the way something is thought about or perceived	định hình lại, thay đổi cách nhìn nhận
26	grand	adjective	/ɡrænd/	magnificent, impressive, or larger in scale or scope	vĩ đại, to lớn, ấn tượng
27	narrow	adjective	/ˈnærəʊ/	limited in range, scope, or perspective; not broad or inclusive	hạn hẹp, hẹp hòi, không rộng rãi
28	hinders	verb	/ˈhɪndəz/	to delay, obstruct, or prevent something from happening	cản trở, gây trở ngại, ngăn cản
29	unmet needs	noun phrase	unmet /niːdz/	needs that have not been satisfied or addressed	nhu cầu chưa được đáp ứng, nhu cầu chưa thỏa mãn
30	recognition	noun	/ˌrɛkəɡˈnɪʃᵊn/	the acknowledgment or identification of something as valid, important, or existing	sự công nhận, sự nhận ra, sự thừa nhận
31	gave rise to	phrasal verb	/ɡeɪv/ /raɪz/ /tuː/	to cause or bring about something	gây ra, dẫn đến, làm phát sinh
32	narrative therapy	noun	/ˈnærətɪv/ /ˈθɛrəpi/	a form of psychotherapy that uses storytelling to help people understand and change their personal narratives	trị liệu tự sự, liệu pháp kể chuyện
33	illogical	adjective	/ɪˈlɒʤɪkᵊl/	not logical, reasonable, or based on sound reasoning	phi lý, vô lý, không hợp lý
34	overly emotional	adjective phrase	/ˈəʊvᵊli/ /ɪˈməʊʃᵊnᵊl/	having excessively intense emotions or reactions	quá cảm xúc, quá xúc động
35	psychotherapy	noun	/ˌsaɪkəʊˈθɛrəpi/	the treatment of mental or emotional disorders through communication and other psychological methods	liệu pháp tâm lý, tâm lý trị liệu
36	richer	adjective	/ˈrɪʧə/	more complex, deeper, or more meaningful	phong phú hơn, giàu có hơn, phức tạp hơn
37	emerge from	verb phrase	/ɪˈmɜːʤ/ /frɒm/	to come into view, become known, or arise from something	nổi lên từ, xuất hiện từ, phát sinh từ
38	disparate	adjective	/ˈdɪspərɪt/	essentially different or distinct in kind	khác biệt, khác nhau hoàn toàn
39	established	adjective	/ɪˈstæblɪʃt/	accepted, existing for a long time, or widely recognized	được thiết lập, được chấp nhận, đã có từ lâu
40	obscuring	verb	/əbˈskjʊərɪŋ/	to make something unclear, difficult to see, or hard to understand	làm mờ, làm tối, che khuất, che giấu
41	minor	adjective	/ˈmaɪnə/	small, unimportant, or not serious	nhỏ, không quan trọng, thứ yếu
42	scripts	noun	/skrɪpts/	pre-planned actions or words that are used repeatedly in particular situations	kịch bản, kịch bản cuộc sống, mẫu hành vi
43	habitual	adjective	/həˈbɪʧuəl/	done regularly or repeatedly as part of a habit	thường lệ, theo thói quen, lặp lại
44	patterns of thinking	noun phrase	/ˈpætᵊnz/ /ɒv/ /ˈθɪŋkɪŋ/	the habitual ways in which people process information, form judgments, and make decisions	mô hình tư duy, lối suy nghĩ, khuôn mẫu suy nghĩ
45	influencing	verb	/ˈɪnfluənsɪŋ/	affecting or having an impact on something or someone	ảnh hưởng, tác động, chi phối
46	our interpretations of	noun phrase	/ˈaʊər/ /ɪnˌtɜːprəˈteɪʃᵊnz/ /ɒv/	the way in which we understand or explain the meaning of something	cách chúng ta giải thích, cách hiểu của chúng ta về
47	altering	verb	/ˈɒltərɪŋ/	to change or modify something	thay đổi, điều chỉnh, biến đổi
48	shapes	verb	/ʃeɪps/	to influence the form, structure, or character of something	định hình, ảnh hưởng, tạo hình
49	construct	verb	/kənˈstrʌkt/	to build or create something, especially an idea, story, or system	xây dựng, kiến tạo, dựng lên
50	swapping	verb	/ˈswɒpɪŋ/	to exchange or replace one thing with another	trao đổi, hoán đổi, thay đổi
51	the full range of	noun phrase	/ðə/ /fʊl/ /reɪnʤ/ /ɒv/	the complete set or variety of something	toàn bộ phạm vi, đầy đủ các loại, mọi khía cạnh
52	reject	verb	/ˈriːʤɛkt/	to refuse to accept, consider, or use something	từ chối, bác bỏ, khước từ
53	altogether	adverb	/ˌɔːltəˈɡɛðə/	completely, entirely, or in total	hoàn toàn, toàn bộ, tất cả
54	particular	adjective	/pəˈtɪkjələ/	specific, distinct, or unique to something	cụ thể, đặc biệt, riêng biệt
55	identity	noun	/aɪˈdɛntəti/	a person’s sense of self, defined by personal, social, and cultural elements	bản sắc, nhận dạng, danh tính
56	governs	verb	/ˈɡʌvᵊnz/	to control, direct, or regulate the behavior or actions of something	kiểm soát, chi phối, cai trị
57	behave	verb	/bɪˈheɪv/	to act or conduct oneself in a particular way	cư xử, hành xử, biểu hiện
58	wedded to	adjective phrase	/ˈwɛdɪd/ /tuː/	strongly attached to or committed to an idea or belief	gắn bó với, cam kết với, gắn chặt với
59	the self	noun	/ðə/ /sɛlf/	a person’s sense of their own identity or being	bản thân, cái tôi, bản ngã
60	bad faith	noun	/bæd/ /feɪθ/	in existentialist philosophy, living in a way that denies one’s freedom or responsibility for one’s own actions	sự tự lừa dối bản thân, niềm tin sai lệch
61	chaining	verb	/ˈʧeɪnɪŋ/	to link together actions, ideas, or objects in a connected sequence	kết nối, xâu chuỗi, liên kết
62	mechanisms	noun	/ˈmɛkənɪzᵊmz/	processes, systems, or devices that produce an effect	cơ chế, bộ máy, phương thức hoạt động
63	regulating	verb	/ˈrɛɡjəleɪtɪŋ/	to control or adjust something to maintain proper function	điều chỉnh, kiểm soát, quy định
64	pitiless	adjective	/ˈpɪtɪləs/	lacking compassion, mercy, or kindness	nhẫn tâm, tàn nhẫn, không khoan dung
65	rapidity	noun	/rəˈpɪdəti/	the quality of being fast or quick	tốc độ, sự nhanh chóng, sự mau lẹ
66	amusing	verb	/əˈmjuːzɪŋ/	to entertain or engage someone in a playful or humorous way	hài hước, làm vui vẻ, gây cười
67	in a similar manner to	adverbial phrase	/ɪn/ /ə/ /ˈsɪmɪlə/ /ˈmænə/ /tuː/	in a way that resembles or is like something else	theo cách tương tự như, giống như
68	embodying	verb	/ɪmˈbɒdiɪŋ/	to give a visible or tangible form to an idea, concept, or quality	hiện thân, biểu hiện, thể hiện
69	inauthentically	adverb	/ɪnɔːˈθɛntɪkᵊli/	in a way that is false, not genuine, or not true to oneself	không chân thực, giả tạo, không thành thật
70	determining	verb	/dɪˈtɜːmɪnɪŋ/	to cause, influence, or decide something	quyết định, xác định, chi phối
71	taking ownership of	verb phrase	/ˈteɪkɪŋ/ /ˈəʊnəʃɪp/ /ɒv/	accepting responsibility for something, often related to one’s own actions or life choices	chịu trách nhiệm, làm chủ, nắm quyền kiểm soát
72	selfhood	noun	/ˈsɛlfhʊd/	the state or condition of being an individual with a unique identity	bản sắc cá nhân, bản ngã, cái tôi riêng
73	authentic	adjective	/ɔːˈθɛntɪk/	genuine, true, and not false or copied	chân thực, xác thực, thật sự
74	merely	adverb	/ˈmɪəli/	only or simply, emphasizing something is small or unimportant	chỉ, đơn thuần, chỉ đơn giản là
75	reflects	verb	/rɪˈflɛkts/	to show, demonstrate, or embody something	phản ánh, thể hiện, biểu lộ
76	mediate	verb	/ˈmiːdieɪt/	to act as an intermediary or bridge between two things	hòa giải, làm trung gian, điều phối
77	relate to	verb phrase	/rɪˈleɪt/ /tuː/	to have a connection or association with something	liên quan đến, có liên hệ với
78	factual	adjective	/ˈfækʧuəl/	based on or related to facts or reality	thực tế, dựa trên sự thật, có cơ sở thực tế
79	make sense of	verb phrase	/meɪk/ /sɛns/ /ɒv/	to understand or comprehend something that may be difficult or confusing	hiểu được, làm rõ, giải thích được
80	perspectives	noun	/pəˈspɛktɪvz/	a particular way of seeing, thinking about, or understanding something	quan điểm, góc nhìn, phối cảnh
81	engage with	verb phrase	/ɪnˈɡeɪʤ/ /wɪð/	to actively interact, participate, or connect with something	tương tác với, tham gia vào, kết nối với
82	orientation	noun	/ˌɔːriənˈteɪʃᵊn/	a position, direction, or approach relative to something else	định hướng, phương hướng, xu hướng
83	dull	adjective	/dʌl/	lacking brightness, interest, or excitement	buồn tẻ, nhạt nhẽo, thiếu sức sống
84	intuitive	adjective	/ɪnˈʧuːɪtɪv/	based on instinctive understanding without conscious reasoning	trực giác, mang tính trực giác, theo bản năng
85	stick out	verb	/stɪk/ /aʊt/	to be noticeable or prominent	nổi bật, gây chú ý, nhô ra
86	fade into the background	verb	/feɪd/ /ˈɪntuː/ /ðə/ /ˈbækɡraʊnd/	to become less noticeable or important	mờ nhạt dần, trở nên ít nổi bật hơn
87	generate	verb	/ˈʤɛnəreɪt/	to create, produce, or bring something into existence	tạo ra, sinh ra, phát sinh
88	differ	verb	/ˈdɪfə/	to be different, unlike, or distinct from something or someone else	khác, không giống, bất đồng
89	radically	adverb	/ˈrædɪkᵊli/	in a complete, extreme, or significant way; fundamentally	triệt để, hoàn toàn, tận gốc
90	flexible	adjective	/ˈflɛksəbᵊl/	able to change, adapt, or be modified easily; not rigid	linh hoạt, mềm dẻo, dễ thích nghi
91	it turns out	phrase	/ɪt/ /tɜːnz/ /aʊt/	used to describe a situation where the result or truth is revealed unexpectedly	hóa ra, thì ra, rốt cuộc là
92	linear	adjective	/ˈlɪniə/	arranged in a straight line or following a clear, step	tuyến tính, theo đường thẳng, tuần tự
93	non	linearity	/nɒn/	noun	sự phi tuyến tính
94	lyric poems	noun	/ˈlɪrɪk/ /ˈpəʊɪmz/	a type of poetry that expresses personal emotions or feelings, often spoken in the first person	thơ trữ tình
95	inherently	adverb	/ɪnˈhɛrᵊntli/	by nature, essentially, or in a way that is an inseparable part of something	vốn dĩ, về bản chất, tự nhiên
96	unify	verb	/ˈjuːnɪfaɪ/	to bring together or combine into one single unit, group, or system	thống nhất, hợp nhất, kết hợp
97	stanza	noun	/ˈstænzə/	a grouped set of lines within a poem, often set apart by a blank line	đoạn thơ, khổ thơ
98	chaotic	adjective	/keɪˈɒtɪk/	completely disorganized or in a state of confusion and disorder	hỗn loạn, lộn xộn, rối ren
99	pattern	noun	/ˈpætᵊn/	a repeated arrangement, form, or design; a sequence that can be observed or predicted	mô hình, mẫu, kiểu mẫu
100	loosening	verb	/ˈluːsᵊnɪŋ/	making something less tight, firm, or rigid; relaxing control or restrictions	nới lỏng, làm lỏng, giảm nhẹ
101	significance	noun	/sɪɡˈnɪfɪkᵊns/	the importance, meaning, or value of something, especially in relation to its impact or effect	tầm quan trọng, ý nghĩa
102	unpredictability	noun	/ˌʌnprɪˌdɪktəˈbɪləti/	the quality or state of being difficult to predict, anticipate, or foresee	tính khó lường, sự không đoán trước được

Leave a comment Cancel reply

Xin chào các bạn,

mình là Đạt.

Mình là một giáo viên tiếng Anh tự do, 32 tuổi, hiện sống và làm việc tại Đà Nẵng, Việt Nam.

Tập Đọc là một báo song ngữ Tiếng Anh – Tiếng Việt, với chú thích từ mới, cung cấp bản dịch, phiên bản bài đọc nói (báo tiếng) và danh sách từ mới miễn phí cho cộng đồng. Dự án được duy trì từ năm 2020 đến nay, hiện đã ra trên 100 số.

Nếu bạn muốn ủng hộ Tập Đọc, hoặc bất cứ dự án nào của mình, mình xin rất biết ơn. Mọi sự ủng hộ, dù nhỏ, đều sẽ rất có ý nghĩa trong việc giúp mình có động lực, hoặc có khả năng tiếp tục các công việc phi lợi nhuận này.

Mọi ủng hộ xin gửi về số tài khoản: 0491 0000 768 69. Chủ tài khoản: Nguyễn Tiến Đạt, ngân hàng Vietcombank, chi nhánh Thăng Long.

Recent posts